Sonbahar mevsiminin etkisiyle pazar tezgahlarında görülmeye başlayan kırmızı lahana, tanesi 60 liraya kadar yükselen fiyatıyla hem vatandaşın hem de esnafın gündeminde. Hasadın devam ettiği bu dönemde beklenenin çok üzerinde seyreden fiyatlar, pazarcılar tarafından da şaşkınlıkla karşılanıyor. Özellikle büyükşehirlerdeki semt pazarlarında kırmızı lahananın kilosu 25-30 TL arasında değişirken, iri başlar 50-60 TL'den alıcı buluyor.
Fiyatlar neden yükseldi?
Kırmızı lahana fiyatlarındaki artışın birkaç temel nedeni bulunuyor. Öncelikle, bu yıl bazı üretim bölgelerinde yaşanan olumsuz hava koşulları verimi düşürdü. İlkbahar aylarındaki ani sıcaklık değişimleri ve bazı bölgelerde görülen dolu yağışları, lahana ekili alanlarda kayıplara yol açtı. Ayrıca, mazot, gübre ve işçilik maliyetlerindeki artış da fiyatlara doğrudan yansıdı.
Pazarcı esnafı, "Geçen yıl aynı dönemde kırmızı lahanayı 15-20 liraya satıyorduk. Şimdi 60 lira diyoruz, müşteri duyunca geri dönüyor. Biz de anlam veremiyoruz" diyerek durumu özetliyor. Tüketici ise fiyatları görünce alternatif sebzelere yöneliyor. Kırmızı lahana yerine beyaz lahana veya turşuluk diğer ürünler tercih ediliyor.
Üretici ve tüketici arasındaki makas
Kırmızı lahana, özellikle turşu ve salata yapımında sıkça kullanılan bir kış sebzesi. Sonbahar aylarında hasat edilerek depolanıyor ve kış boyunca tüketiliyor. Ancak bu yıl üreticiden çıkış fiyatı ile market rafındaki fiyat arasındaki fark dikkat çekici boyutlara ulaştı. Üretici, tarlada kilosunu 8-10 liradan satarken, tüketiciye ulaşana kadar fiyat katlanarak artıyor. Aradaki nakliye, komisyon ve market kârı gibi kalemler eklenince raf fiyatı 60 lirayı buluyor.
Uzmanlar, bu durumun sadece kırmızı lahanaya özgü olmadığını, genel olarak sebze fiyatlarında benzer bir eğilim olduğunu belirtiyor. Gıda enflasyonundaki yükseliş, tüketici sepetini de etkiliyor. Özellikle dar gelirli vatandaşlar, pazarda fiyatları görünce alışverişlerini kısıtlıyor.
Pazar tezgahlarında son durum
İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyükşehirlerdeki semt pazarlarında kırmızı lahana fiyatları ortalama 50-60 TL arasında seyrediyor. Bazı pazarlarda ise 70 TL'ye kadar çıkan fiyatlar var. Vatandaşlar, "Geçen yıl bu fiyata bir çuval lahana alıyorduk, şimdi bir tane zor alıyoruz" diyerek tepkilerini dile getiriyor. Pazarcılar ise fiyatları kendilerinin belirlemediğini, hal fiyatlarının yüksek olduğunu söylüyor.
Kırmızı lahana, içerdiği antioksidanlar ve C vitamini sayesinde sağlık açısından da önemli bir sebze. Ancak yüksek fiyatlar, bu besinden faydalanmak isteyen tüketiciyi zorluyor. Uzmanlar, fiyatların önümüzdeki günlerde hasadın artmasıyla bir miktar gerileyebileceğini ancak maliyetler nedeniyle eski seviyelere dönmesinin zor olduğunu ifade ediyor.
Kırmızı lahana fiyatlarındaki bu artış, tarım politikaları ve gıda arz zinciri konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirdi. Üreticinin desteklenmesi, aracı sayısının azaltılması ve soğuk zincir yatırımlarının artırılması gibi öneriler gündemde. Önümüzdeki süreçte hasatın durumu ve ithalat kararları fiyatları belirleyecek. Tüketici ise pazara gittiğinde artık daha dikkatli alışveriş yapmak zorunda kalıyor.
