Türkiye genelinde milyonlarca kiracı, apartman aidatı ödemelerinde yaşanan şeffaflık eksikliği nedeniyle farkında olmadan ev sahiplerinin borçlarını üstleniyor. Uzmanlar, kat mülkiyeti kanunundaki boşlukların ve yöneticilerin keyfi uygulamalarının kiracıları mağdur ettiğini belirtiyor. Konuyla ilgili bilgi veren hukukçular, kiracıların aidatlarını öderken ev sahibinin apartmana olan geçmiş borçlarını da ödemek zorunda kaldığını ifade ediyor. Bu durum, özellikle büyük şehirlerde kira artışlarıyla birlikte ciddi ekonomik yük oluşturuyor.
Kiracılar Ev Sahibinin Borcunu Nasıl Ödüyor?
Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 20. maddesine göre, apartman aidat borçlarından hem ev sahibi hem de kiracı sorumlu tutulabiliyor. Ancak yönetimler, kiracılardan aidatlarını düzenli olarak tahsil ettiği halde, bu ödemeleri ev sahibinin eski borçlarına mahsup edebiliyor. Örneğin, ev sahibinin 5.000 TL birikmiş aidat borcu varsa, kiracının ödediği aylık aidat öncelikle bu borca işleniyor ve kiracı, yeni dönemin aidatını ödemiş olmasına rağmen borçlu görünüyor. Bu durumda yönetim, kiracıya icra takibi başlatabiliyor ya da ortak alan kullanımını kısıtlayabiliyor.
Yöneticilerin Keyfi Uygulamaları Mağduriyeti Artırıyor
Apartman yöneticilerinin gelir-gider tablolarını şeffaf bir şekilde paylaşmaması, kiracıların ne ödediğini ve bu ödemelerin nereye gittiğini bilmesini engelliyor. Birçok kiracı, aidat makbuzu yerine elden ödeme yapıyor ya da ödemelerini banka hesabına yatırdığı halde dekontu saklamıyor. Bu da ispat sorununu beraberinde getiriyor. Konuyla ilgili görüş bildiren Tüketici Dernekleri Federasyonu yetkilileri, kiracıların aidat ödemelerini mutlaka banka üzerinden yapmaları ve dekontlarını saklamaları gerektiğini vurguluyor. Ayrıca, yöneticilerin aidat borcunu gösteren resmi belgeyi kiracıyla paylaşma zorunluluğu bulunuyor.
Ne Yapılmalı?
Kiracıların bu mağduriyetini önlemek için birkaç önemli adım atılması gerekiyor. Öncelikle, kira sözleşmesine aidat ödemelerine ilişkin açık bir madde eklenmeli. Bu maddede, kiracının aidat borcunu düzenli ödediği takdirde ev sahibinin geçmiş borçlarından sorumlu olmayacağı belirtilmeli. Ayrıca, kiracılar ödeme yapmadan önce yönetimden ev sahibinin güncel borç durumunu gösteren bir yazı talep etmeli. Yasal düzenlemelerle, aidat ödemelerinin ayrıştırılması ve kiracıların bilgilendirilmesi zorunlu hale getirilmeli. Uzmanlar, kat mülkiyeti kanununda yapılacak bir değişiklikle kiracıların korunmasının mümkün olduğunu söylüyor.
Bağımsız Değerlendirme
Kiracıların ev sahibinin borcunu ödemesi sosyal bir adaletsizlik olarak değerlendiriliyor. Türkiye'de kiracı nüfusunun her geçen gün arttığı düşünüldüğünde, bu sorunun çözümü yalnızca bireysel önlemlerle sınırlı kalmamalı. Devletin, kat mülkiyeti mevzuatını güncelleyerek kiracıları koruyucu düzenlemeler yapması elzemdir. Ayrıca, apartman yönetimlerinin şeffaflık ilkesiyle hareket etmesi ve tüm ödemeleri kayıt altına alması gerekiyor. Bu sayede hem kiracılar hem de ev sahipleri daha adil bir sistem içinde yaşayabilir. Konu, yalnızca bireysel bir sorun değil, toplumsal bir hak meselesidir.
