Kıdem tazminatı, iş sözleşmesi belirli şartlar altında sona eren işçilere, çalıştıkları her tam yıl için işveren tarafından ödenen yasal bir hak. Hesaplamada çalışılan süre, giydirilmiş brüt ücret ve işten ayrılma tarihi belirleyici. 2023 yılı itibarıyla kıdem tazminatı tavanı 23.489,83 TL olarak uygulanıyor. Peki, kıdem tazminatı nasıl hesaplanır? İşte adım adım hesaplama yöntemi ve örnek hesaplama.
Kıdem Tazminatı Hesaplama Adımları
Kıdem tazminatı hesaplaması üç temel unsura dayanır: çalışma süresi, giydirilmiş brüt ücret ve tavan tutarı. İlk adımda işçinin işyerinde çalıştığı toplam süre belirlenir. Her tam yıl için 30 günlük ücret tutarında kıdem tazminatı ödenir. Artan süreler için oransal hesaplama yapılır. Örneğin 5 yıl 6 ay çalışan bir işçi için 5,5 yıl üzerinden hesaplama yapılır.
İkinci adımda giydirilmiş brüt ücret tespit edilir. Giydirilmiş brüt ücret, işçinin temel ücretine ek olarak düzenli olarak aldığı yol, yemek, ikramiye, prim gibi ek menfaatlerin brüt tutarlarının eklenmesiyle bulunur. Ancak arızi (tek seferlik) ödemeler giydirilmiş brüt ücrete dahil edilmez.
Son adımda ise hesaplanan tutar, işten ayrılma tarihindeki kıdem tazminatı tavanı ile karşılaştırılır. Eğer giydirilmiş brüt ücret tavanı aşıyorsa, tavan tutarı esas alınır. 2023 yılı için tavan 23.489,83 TL’dir. Tavan tutarı her yıl Ocak ve Temmuz aylarında memur maaş katsayısındaki artışa göre güncellenir.
Örnek Hesaplama
Örnek olarak, 10 yıl çalışmış ve giydirilmiş brüt ücreti 20.000 TL olan bir işçiyi ele alalım. İşçinin kıdem tazminatı: 10 yıl x 20.000 TL = 200.000 TL olarak hesaplanır. Ancak bu tutar tavanı aşmadığı için tamamı ödenir. Eğer giydirilmiş brüt ücret 25.000 TL olsaydı, tavan olan 23.489,83 TL üzerinden hesaplama yapılacaktı: 10 x 23.489,83 = 234.898,30 TL.
Hesaplamada dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta, kıdem tazminatından sadece damga vergisi kesintisi yapılmasıdır. Gelir vergisi ve SGK primi kesilmez. Damga vergisi oranı 2023 için binde 7,59’dur.
Kimler Kıdem Tazminatı Alabilir?
Kıdem tazminatı alabilmek için iş sözleşmesinin belirli nedenlerle sona ermesi gerekir. İşçinin haklı nedenle işten ayrılması (örneğin ücretin ödenmemesi, mobbing), işverenin haklı nedenle işçiyi çıkarması (örneğin işçinin hırsızlık yapması) veya iş sözleşmesinin süresinin bitmesi gibi durumlar buna örnektir. Ayrıca askerlik, emeklilik, evlilik (kadın işçi için) gibi nedenlerle ayrılanlar da kıdem tazminatına hak kazanır. Ancak istifa eden işçi kural olarak kıdem tazminatı alamaz; ancak haklı bir nedeni varsa alabilir.
Kıdem tazminatı hesaplamasında çalışılan süre, giydirilmiş brüt ücret ve tavan tutarı belirleyici. İşçilerin hak kaybı yaşamaması için hesaplamayı doğru yapması veya bir uzmandan destek alması önem taşıyor.
