OHAL KHK'leriyle kamu görevinden ihraç edilen öğretmenler için yeni bir hukuki darbe daha geldi. Elazığ'da görev yaparken 2016 yılındaki Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile ihraç edilen bir öğretmen, açtığı davayı kazanarak 71 bin lira tazminat almaya hak kazandı. Ancak İdare Mahkemesi'nin verdiği bu karar, Danıştay tarafından bozuldu ve öğretmenden tazminatın faiziyle birlikte geri alınmasına hükmedildi. Eğitim Sen Elazığ Şubesi, kararın hukuka aykırı olduğunu belirterek itiraz sürecini başlattı.
Tazminat kararı nasıl bozuldu?
Elazığ'da bir ortaokulda öğretmenlik yaparken 2016 yılında yayımlanan 672 sayılı KHK ile meslekten ihraç edilen Ö.A., 7 yıl süren hukuk mücadelesinin ardından 2023 yılında Elazığ İdare Mahkemesi'nde davayı kazandı. Mahkeme, ihracın hukuka aykırı olduğuna hükmederek Ö.A.'ya 71 bin 340 lira tazminat ödenmesine karar verdi. Bu miktar, öğretmenin 7 yıllık maaş kaybı, yoksun kaldığı sosyal haklar ve manevi zararını kapsıyordu. Ö.A., tazminatı 2023 yılı sonunda faiziyle birlikte tahsil etti.
Ancak Danıştay 12. Dairesi, bu yılın başında yaptığı temyiz incelemesinde yerel mahkemenin kararını bozdu. Danıştay, KHK ile ihraç işlemlerinin yargısal denetiminin sınırlı olduğunu ve tazminat ödenmesinin kamu yararına aykırı olduğunu gerekçe gösterdi. Bunun üzerine Elazığ İdare Mahkemesi, Danıştay'ın bozma kararına uyarak tazminatın faiziyle birlikte geri alınmasına hükmetti. Ö.A., aldığı 71 bin lira anapara ve yaklaşık 15 bin lira faizi olmak üzere toplam 86 bin lirayı devlete iade etmek zorunda kaldı.
Eğitim Sen'den tepki: Yargı siyasi baskı altında
Eğitim Sen Elazığ Şubesi, konuyla ilgili yazılı bir açıklama yaptı. Açıklamada, "OHAL KHK'leriyle ihraç edilen kamu emekçileri, 10 yıldır hukukun üstünlüğü yerine keyfi uygulamalarla karşı karşıyadır. Danıştay'ın bu kararı, hukuki güvenlik ilkesini ayaklar altına almıştır. Kazanılmış bir hakkın faiziyle geri alınması, kamu vicdanını yaralamıştır" denildi.
Sendika, kararın bozulması için Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na başvurdu. Ayrıca Anayasa Mahkemesi'ne (AYM) bireysel başvuru hazırlıklarının sürdüğü bildirildi. Eğitim Sen Genel Merkezi ise benzer durumdaki tüm KHK mağdurlarına çağrıda bulunarak, tazminat iadesi tebligatı alan üyelerine hukuki destek sağlayacağını duyurdu.
KHK mağdurlarının sayısı 130 bini aştı
OHAL KHK'leri ile 2016-2018 yılları arasında kamu görevinden ihraç edilenlerin sayısı 130 bini geçti. Bunlardan 25 bini öğretmenlerden oluşuyor. İhraç edilenlerin büyük bir kısmı, işe iade davalarını kaybettikten sonra tazminat davalarına yöneldi. Ancak Danıştay'ın son kararı, tazminat yolunu da kapatma riskini beraberinde getirdi. Hukukçular, bu kararın emsal teşkil edebileceğini ve yüzlerce benzer davanın olumsuz etkilenebileceğini belirtiyor.
OHAL dönemi hukuki belirsizlik sürüyor
15 Temmuz 2016 darbe girişiminin ardından ilan edilen Olağanüstü Hal (OHAL) kapsamında çıkarılan KHK'ler, kamu personeli rejiminde köklü değişikliklere yol açtı. OHAL Komisyonu'na yapılan başvurulardan olumlu sonuç alanların sayısı sınırlı kalırken, yargı süreçleri yıllardır sürüyor. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Türkiye'yi bu konuda birçok davada mahkum etmiş olmasına rağmen, iç hukukta istikrarlı bir çözüm üretilemedi.
Bu bağlamda, Eğitim Sen'in itirazı ve AYM başvurusu, KHK mağdurlarının son umudu olarak görülüyor. Sendika yetkilileri, "Devlet, hukuka aykırı bir işlemle kamu görevinden attığı insanlara tazminat ödemişken bunu geri alması, hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmaz. Bu karar, fiilen bir tür yargısal tasfiyeye dönüşmüştür" değerlendirmesinde bulundu.
Konuya dair bağımsız değerlendirme: KHK mağdurlarının yaşadığı bu süreç, OHAL sonrası Türkiye'de hukukun üstünlüğü ve yargı bağımsızlığı tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Tazminatın faiziyle geri alınması, bireysel bir hakkın ihlalinin ötesinde, sistemik bir soruna işaret ediyor. Geçmiş dönemin siyasi kararları hukuki bir zemine oturtulmaya çalışılırken, mağdurların hak arama mücadelesi kamu vicdanında karşılık bulmaya devam ediyor.
