Kentsel dönüşüm kapsamında başlatılan ve yıl sonunda sona ermesi beklenen "Yarısı Bizden" kampanyası için uzmanlar, hak sahiplerine başvuruları son güne bırakmamaları çağrısında bulundu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülen kampanyada, konut projelerinin yarısı devlet tarafından alınarak maliyet düşürülüyor. Ancak başvuru yoğunluğu ve resmi işlemlerin zaman alması nedeniyle vatandaşların erken davranması gerektiği vurgulanıyor.
Kampanyanın detayları ve süreç
"Yarısı Bizden" kampanyası, kentsel dönüşüm alanlarında hak sahibi olan vatandaşların yeni dairelerini daha uygun maliyetle almalarını sağlıyor. Proje kapsamında, inşaat firmaları yapılacak konutların yarısını devlete devrediyor; devlet de bu konutları ihtiyaç sahibi dar gelirli vatandaşlara kira ya da satış yöntemiyle sunuyor. Kampanyadan yararlanmak isteyenlerin, oturdukları yapının dönüşüm sürecine dahil olması ve bakanlıkla anlaşmalı inşaat firmalarına başvurması gerekiyor.
Uzmanlar, sürecin karmaşık ve uzun olduğunu belirterek "Başvuruları yıl sonuna bırakmayın. Gerekli belgeler, tapu ve onaylar için en az iki ay gerekebilir" uyarısında bulundu. Kampanya, deprem riski taşıyan yapıların dönüşümünü hızlandırmak amacıyla 2021 yılında başlatılmış ve 2024 sonuna kadar uzatılmıştı. Resmi rakamlara göre şu ana kadar 600 bin bağımsız birimin dönüşüm süreci başlatılırken, 300 bin vatandaş kampanyadan faydalandı.
Başvuru sürecinde dikkat edilmesi gerekenler
Başvuru için öncelikle bireysel başvuru değil, bina bazında karar alınması gerekiyor. Binada en az üç daire bulunuyorsa, kat maliklerinin en az üçte ikisi kentsel dönüşüme icazet vermeli. Ardından anlaşmalı bir müteahhit veya Çevre Bakanlığı'nın yetkilendirdiği firmalarla protokol imzalanıyor. Bu noktada uzmanlar, "Protokoldeki maddeler dikkatle incelenmeli. Hangi dairelerin devlete geçeceği, kaç yıl içinde teslim edileceği ve ek ödeme olup olmayacağı netleştirilmeli" ifadelerini kullandı.
Kampanya kapsamında devlete geçen daireler Bakanlık tarafından belirlenen kira bedeliyle dar gelirli vatandaşlara kiralanırken, talep edenlere satış da yapılabiliyor. Satış fiyatları, ilçe belediyesi ve Emlak Konut ortaklığıyla belirleniyor. Uzmanlar, kampanyanın yıl sonunda biteceğini ancak sürecin başvurudan teslimata kadar 2-3 yıl sürebildiğini hatırlatarak "Bu yıl başvuranlar, 2025 sonunda evlerine kavuşabilir" dedi.
Kentsel dönüşüm uzmanı Dr. Merve Yıldız ise "Vatandaşlarımız kampanyayı duyunca acele etmiyor. Ancak süreç bürokratik olduğu için son günlerde yoğunluk oluyor. Altı ay önceden başvuru yapılması, sağlıklı bir süreç için kritik" uyarısında bulundu.
Kampanyanın şehirlere göre dağılımı
Kampanya en çok İstanbul, Ankara, İzmir ve Bursa gibi büyükşehirlerde ilgi görüyor. Özellikle İstanbul'da riskli yapıların yoğun olduğu Zeytinburnu, Güngören, Küçükçekmece ve Bağcılar ilçelerinde başvurular hızla devam ediyor. Ankara'da ise Mamak ve Altındağ ilçeleri başvuruda öne çıkıyor. Bursa'da Osmangazi ve Yıldırım ilçelerinde dönüşüm sürecinde olan projeler bulunuyor.
Uzmanlar, kampanyanın süresiyle ilgili belirsizliğin devam ettiğini, ancak bakanlığın hedefinin 2024 sonuna kadar 1 milyon bağımsız birimi dönüşüme almak olduğunu aktarıyor. Bu nedenle yerel yöneticiler ve muhtarlar aracılığıyla vatandaşların bilgilendirilmesi gerekiyor.
Deprem gerçeği ve kentsel dönüşüm stratejisi
6 Şubat 2023'teki Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından kentsel dönüşüm Türkiye'nin en öncelikli gündem maddelerinden biri haline geldi. Depremde 300 binden fazla konut yıkılırken, 11 ilde ağır yıkım yaşandı. "Yarısı Bizden" kampanyası, riskli yapı stoğunun azaltılması amacıyla önemli bir araç olarak görülüyor. Uzmanlara göre kampanyanın süresinin kısıtlı olması, vatandaşları harekete geçirmeyi hedefliyor. Ancak sürecin karmaşıklığı ve bazı binalarda kat maliklerinin anlaşamaması, dönüşümü yavaşlatan en büyük engeller arasında yer alıyor.
Bağımsız değerlendirme: "Yarısı Bizden" kampanyası, mülk sahipleri için finansal anlamda cazip olmakla birlikte, sürecin yönetimi ve şeffaflığı açısından iyileştirmeye ihtiyaç duyuyor. Vatandaşların sadece teşvike odaklanmaması, uzun vadede güvenli bir yaşam alanı için adım atmaları hayati önem taşıyor. Ayrıca kampanyanın yıl sonunda bitecek olması, dönüşüm hızını artırmak için bir fırsat penceresi sunuyor; ancak sürenin uzatılmaması durumunda hak sahiplerinin mağdur olmaması için saha bilgilendirme çalışmalarının artırılması gerekiyor.
