Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), İstanbul'da kentsel dönüşüm kapsamında evi yıkılan ve ikinci kez taşınmak zorunda kaldığı için kira desteğinden yararlanamayan bir vatandaşın başvurusunu haklı bularak, ilgili idareye destek ödenmesi yönünde tavsiye kararı verdi. Karar, kentsel dönüşüm süreçlerinde mağduriyet yaşayan kiracılar için emsal teşkil edebilecek nitelikte.
İkinci taşınma desteğin kesilmesine neden oldu
Edinilen bilgilere göre, İstanbul'da yaşayan başvurucu, kentsel dönüşüm kapsamında evinin yıkılması üzerine ilk kez taşınmış ve kira desteği almaya başlamıştı. Ancak süreç içinde tekrar taşınmak durumunda kalan vatandaş, ikinci adresi nedeniyle kira desteğinin kesildiğini öğrendi. İdare, desteğin yalnızca ilk taşınma için verildiğini, ikinci taşınmanın kapsam dışı olduğunu belirterek ödeme yapmayı reddetti.
Mağduriyetin giderilmesi için Kamu Denetçiliği Kurumu'na başvuran vatandaş, kentsel dönüşüm nedeniyle zorunlu olarak yer değiştirdiğini, ikinci taşınmanın da aynı sürecin devamı olduğunu ve desteğin kesilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu dile getirdi.
KDK: Destek, sürecin bütününü kapsamalı
Başvuruyu inceleyen KDK, kira desteğinin amacının kentsel dönüşüm mağduriyetini önlemek olduğunu vurguladı. Kurum, desteğin yalnızca ilk taşınmayla sınırlandırılmasının, dönüşüm sürecinin doğasına aykırı olduğunu belirtti. Kararda, kentsel dönüşümün uzun soluklu bir süreç olduğu ve bu süreçte vatandaşın birden fazla kez taşınmak zorunda kalabileceği ifade edildi.
KDK, ilgili idarenin, başvurucunun ikinci taşınma dönemi için de kira desteğinden yararlandırılması gerektiğine hükmetti. Karar, idareye tavsiye niteliğinde olup, uygulamanın düzeltilmesi yönünde çağrı içeriyor.
Emsal karar sinyali
Uzmanlar, bu kararın benzer durumdaki birçok kiracı için yol gösterici olabileceğini belirtiyor. Kentsel dönüşüm projelerinde sıkça yaşanan taşınma mağduriyetleri, yargıya taşınan uyuşmazlıkların önemli bir kısmını oluşturuyor. KDK'nın bu yöndeki tavsiye kararı, idarelerin benzer başvurularda daha esnek davranmasını sağlayabilir.
Öte yandan, kira desteğinden yararlanma koşulları ve süreç işleyişi, ilgili mevzuat çerçevesinde belirleniyor. Vatandaşların, kentsel dönüşüm sürecinde haklarını bilmesi ve gerektiğinde denetim mekanizmalarına başvurması büyük önem taşıyor.
Kentsel dönüşümde kira yardımı nedir?
Türkiye'de kentsel dönüşüm kapsamında riskli yapıların yıkılması durumunda, hak sahiplerine ve kiracılara geçici konut çözümü için kira yardımı yapılıyor. Bu destek, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun çerçevesinde düzenleniyor. Kira yardımı, genellikle belirli bir süre için ve belirli şartlarla veriliyor. Ancak uygulamada, taşınma sayısı, süre uzatımı gibi konularda farklı yorumlar ortaya çıkabiliyor.
KDK'nın bu kararı, söz konusu yorum farklılıklarının giderilmesi ve vatandaş mağduriyetinin önlenmesi açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Bağımsız değerlendirme
Kamu Denetçiliği Kurumu'nun bu yöndeki kararı, idarenin katı yorumunun hakkaniyet ilkesiyle bağdaşmadığını gösteriyor. Kentsel dönüşüm, deprem riski taşıyan yapıların dönüştürülmesi hedefiyle başlatılmış olsa da, sürecin uzaması ve belirsizlikler, vatandaşların mağduriyetini artırabiliyor. Kira desteğinin, dönüşüm sürecinin tamamını kapsayacak şekilde esnetilmesi, hem sosyal devlet ilkesi hem de hakkaniyet açısından gereklilik arz ediyor. Bu karar, benzer durumdaki vatandaşlar için umut verici bir gelişme olarak öne çıkıyor. Ancak kalıcı çözüm için mevzuatın netleştirilmesi ve uygulama birlikteliğinin sağlanması şart.
