Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), boşandıktan sonra soyadı değişen bir kişinin diplomasının güncellenmesi talebini haklı bularak Marmara Üniversitesine tavsiye kararı verdi. Başvurucu, boşanma sonrası eski soyadını kullanmaya devam etmesinin kişisel ve mesleki hayatında sorunlara yol açtığını belirterek üniversiteden diplomasının yeni soyadıyla düzenlenmesini istemiş, ancak üniversite bu talebi reddetmişti. Bunun üzerine KDK'ya başvuran kişi, kurumun incelemesi sonucunda haklı bulundu.
KDK'nın Kararı
KDK, yaptığı incelemede, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 27. maddesi uyarınca kişinin adı ve soyadının değişmesi durumunda, bu değişikliğin resmi belgelere yansıtılması gerektiğine vurgu yaptı. Kuruma göre, boşanma sonucu soyadı değişen bireyin diplomasının da bu değişikliği yansıtacak şekilde güncellenmesi hukuki bir zorunluluk. Marmara Üniversitesi'nin başvurucunun talebini reddetmesi, kişinin temel hak ve özgürlüklerini ihlal ettiği gibi, kamu hizmetinin eşitlik ve adalet ilkelerine de aykırı düştü. KDK, bu gerekçelerle Marmara Üniversitesine, başvurucunun diplomasının yeni soyadıyla düzenlenmesi yönünde tavsiye kararı verdi. Tavsiye kararında, üniversitenin bu tür taleplerin altyapısını oluşturması ve ileride benzer durumlarla karşılaşmamak için gerekli düzenlemeleri yapması da önerildi.
Başvurucunun Mağduriyeti
Başvurucu, boşanma sonrası eski soyadını kullanmaya devam etmesinin özellikle akademik ve mesleki çevrelerde karışıklığa yol açtığını belirtti. Diplomanın güncellenmemesi nedeniyle yayınlarında, kongrelerde ve iş başvurularında sürekli olarak kimlik karmaşası yaşadığını ifade eden başvurucu, bu durumun psikolojik olarak da yıpratıcı olduğunu söyledi. Marmara Üniversitesi ise başvurucunun talebini reddederken, diplomaların mezuniyet anındaki durum yansıttığı ve sonradan değişiklik yapılamayacağı gerekçesine dayanmıştı. Ancak KDK, bu gerekçeyi hukuka aykırı bularak, medeni durumdaki değişikliklerin resmi belgelere yansıtılmasının kişinin temel hakkı olduğunu vurguladı.
Genel Değerlendirme
KDK'nın bu kararı, boşanma sonrası soyadı değişikliği taleplerinin sadece nüfus kayıtlarında değil, tüm resmi belgelerde güncellenmesi gerektiği yönünde emsal teşkil ediyor. Türkiye'de her yıl binlerce boşanma gerçekleşiyor ve çoğu kişi, özellikle kadınlar, boşandıktan sonra eski soyadını kullanmaya devam etmek zorunda kalabiliyor. Bu durum, kişisel bütünlük ve kimlik hakkı açısından ciddi sorunlar doğuruyor. KDK'nın kararı, üniversiteler ve diğer resmi kurumlar için bağlayıcı olmasa da, güçlü bir tavsiye niteliği taşıyor ve benzer taleplerin önünü açması bekleniyor. Uzmanlar, bu tür idari işlemlerin dijital ortamda hızlıca çözülebileceğini ve vatandaşın mağduriyetinin giderilmesi gerektiğini belirtiyor. KDK'nın kararı, hukuki olarak emsal teşkil etmese de, idari pratikte bir değişim yaratması açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
