Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın dondurulması ve başta Türkiye'nin arabuluculuğunda yürütülmüş olan müzakerelerde elde edilen sonuçlar temelinde 'İstanbul formülü 2.0'a dönülmesini önerdi. Bu öneri, uluslararası kamuoyunda barış umutlarını yeniden canlandırırken, bölgesel dengeler açısından da kritik bir dönemeç olarak değerlendiriliyor.
Tokayev'in Barış Vizyonu
Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev, Astana'da düzenlenen bir uluslararası konferansta yaptığı konuşmada, Ukrayna'daki savaşın sona erdirilmesi için somut adımlar atılması gerektiğini vurguladı. Tokayev, 'Mevcut çatışmanın dondurulması ve daha önce İstanbul'da varılan mutabakat zemininde yeni bir müzakere süreci başlatılması, bölgesel istikrar için kritik öneme sahiptir' ifadelerini kullandı. Kazakistan'ın, hem Rusya hem de Ukrayna ile iyi ilişkileri bulunan bir ülke olarak arabuluculuk rolü üstlenebileceğini belirten Tokayev, 'İstanbul formülü 2.0'ın, tarafların egemenlik ve toprak bütünlüğüne saygı gösteren kapsamlı bir barış anlaşmasına temel oluşturabileceğini' söyledi.
İstanbul Formülü'nün Geçmişi
Rusya-Ukrayna savaşının ilk aylarında, Mart 2022'de İstanbul'da yapılan müzakerelerde taraflar bir barış anlaşmasına oldukça yaklaşmıştı. Ukrayna'nın tarafsız statüyü kabul etmesi karşılığında Rusya'nın güvenlik garantileri vermesi ve işgal altındaki topraklardan çekilmesi öngörülüyordu. Ancak savaşın uzamasıyla bu süreç askıya alınmıştı. Tokayev'in yeniden gündeme getirdiği 'İstanbul formülü 2.0', bu ilk mutabakatı temel alarak güncellenmiş bir barış planı sunmayı hedefliyor.
Bölgesel ve Küresel Etkiler
Kazakistan'ın bu hamlesi, Orta Asya'da artan jeopolitik gerilimler ve Batı ile Rusya arasındaki ekonomik yaptırımların etkisini hafifletme çabaları bağlamında değerlendiriliyor. Uzmanlar, Tokayev'in önerisinin, özellikle enerji ve ticaret alanında alternatif koridorlar arayan bölge ülkeleri için önemli bir fırsat olabileceğini vurguluyor. Kazakistan'ın Türkiye ile güçlü bağları ve Rusya ile stratejik ortaklığı, bu öneriyi daha da anlamlı kılıyor. Öte yandan, Ukrayna'nın toprak bütünlüğü konusundaki hassasiyeti ve Rusya'nın savaşın başında belirlediği hedefler, İstanbul formülünün uygulanabilirliği konusunda soru işaretleri yaratıyor.
Tokayev'in barış çağrısı, uluslararası toplumdan farklı tepkiler alıyor. Avrupa Birliği ve ABD, savaşın sona erdirilmesi yönünde her türlü diplomatik çabayı desteklediklerini açıklarken, Rusya henüz resmi bir yanıt vermedi. Ukrayna yönetimi ise, kendi barış formülü olan '10 maddelik plan' üzerinde ısrarcı olduğunu yineledi.
Bağımsız analistler, Kazakistan'ın bu önerisinin, küresel güç dengelerinde bir kırılma noktası olabileceğini belirtiyor. Orta Asya'nın en büyük ekonomisi olan Kazakistan'ın, hem doğu hem batı bloklarıyla ilişkilerini dengeleyerek barış sürecine katkı sağlaması, bölgedeki diğer ülkeler için de örnek teşkil edebilir. Ancak taraflar arasındaki derin güvensizlik ve savaşın kısa vadede sona ermesine yönelik düşük beklentiler, 'İstanbul formülü 2.0'ın hayata geçirilmesini zorlaştıracak gibi görünüyor.
