Malatya'nın Darende ilçesinde yaklaşık 60 yıl önce kayısıya alternatif ürün arayışıyla toprakla buluşturulan Antep fıstığı ağaçları, bugün üreticilerin önemli gelir kaynaklarından biri oldu. İlçede 1960'lı yıllarda başlayan deneme dikimleri, zamanla verimli bahçelere dönüşerek bölge ekonomisine katkı sağlıyor.
Kayısıya alternatif arayışı 60 yıl önce başladı
Darende'de çiftçilik yapan aileler, o dönemde kayısı üretiminde yaşanan dalgalanmalar ve pazar sıkıntıları nedeniyle farklı ürün arayışına girdi. Antep fıstığının kuraklığa dayanıklılığı ve uzun ömürlü ağaç yapısı, bölge için umut verici bir seçenek olarak öne çıktı. İlk dikilen fidanlar, bugün 60 yaşını aşan heybetli ağaçlara dönüştü.
Yerel üreticiler, bu ağaçların artık "altın değerinde" ürün verdiğini belirtiyor. Antep fıstığı, hem iç pazar hem de ihracat açısından yüksek talep görüyor. Darende'de üretilen fıstıklar, kalitesi ve lezzetiyle çevre illerde de aranıyor.
Ekonomik getirisi her geçen yıl artıyor
Antep fıstığı, kayısıya kıyasla daha uzun vadeli bir yatırım olsa da, ağaçlar olgunlaştıkça verim ve gelir istikrarlı bir şekilde artıyor. Bölgede fıstık bahçelerinin sayısı her yıl çoğalıyor. Üreticiler, özellikle son yıllarda artan fıstık fiyatlarından memnun.
Darende Ziraat Odası yetkilileri, ilçede yaklaşık 60 yıllık geçmişe sahip Antep fıstığı ağaçlarının varlığının, sürdürülebilir tarım açısından önemli bir miras olduğunu vurguluyor. Yetkililer, bu ağaçların bakımının düzenli yapılması halinde verimin daha da artacağını belirtiyor.
İklim ve toprak yapısı fıstığa uygun
Darende'nin iklim koşulları ve toprak yapısı, Antep fıstığı yetiştiriciliği için elverişli. Kuraklığa dayanıklı olan fıstık ağaçları, su ihtiyacı açısından da kayısıya göre daha az masraflı. Bu durum, özellikle su kaynaklarının sınırlı olduğu dönemlerde üreticilere avantaj sağlıyor.
Uzmanlar, Antep fıstığının bölgede alternatif ürün olarak yaygınlaşmasının, tek ürüne bağımlılığı azaltacağını ve tarımsal riski düşüreceğini ifade ediyor. Kayısıda yaşanabilecek don olayları veya pazar sorunları, fıstık sayesinde daha az hissediliyor.
Üreticiler gelecekten umutlu
Darende'de fıstık üreticiliği yapan aileler, ağaçların kendilerine dedelerinden miras kaldığını söylüyor. 60 yıllık ağaçların hâlâ verimli olması, genç çiftçilere de ilham kaynağı oluyor. Bazı üreticiler, yeni bahçeler tesis ederek fıstık üretimini artırmayı planlıyor.
Antep fıstığı, hasat döneminde yoğun iş gücü gerektirse de, getirisiyle bu emeği karşılıyor. Bölgede fıstık işleme ve paketleme tesislerinin kurulması, katma değeri artıracak ve istihdam yaratacak.
Kayısı ile fıstık dengeli bir portföy oluşturuyor
Malatya, kayısı üretiminde dünya lideri konumunda. Ancak Darende özelinde Antep fıstığı, kayısıya güçlü bir alternatif olarak varlığını sürdürüyor. Üreticiler, her iki ürünü bir arada yetiştirerek riski dağıtıyor ve yıllık gelirlerini dengeleyebiliyor.
Tarım ekonomistleri, tek ürüne bağımlılığın tehlikelerine dikkat çekerek, Darende'deki fıstık örneğinin diğer bölgeler için de model olabileceğini belirtiyor. İklim değişikliği ve pazar dalgalanmaları karşısında çeşitlendirilmiş üretim, çiftçinin en güçlü sigortası olarak görülüyor.
Darende'de 60 yıllık Antep fıstığı ağaçları, doğru ürün seçiminin ve sabrın ödülünü gösteriyor. Kayısıya rakip olarak başlayan bu serüven, bugün bölge ekonomisinin önemli bir direği haline gelmiş durumda. Gelecek yıllarda fıstık üretiminin daha da artması ve Darende'nin adının fıstıkla anılması bekleniyor.
