Kadınların ev içinde üstlendiği bilişsel emek, yani her şeyi akılda tutma, planlama ve organize etme yükü, yalnızca yorgunluğa değil aynı zamanda unutkanlığa da yol açıyor. Son araştırmalar, hamilelik ve annelik sürecinin kadın beyninde ölçülebilir dönüşümler yarattığını ortaya koyuyor. Ancak uzmanlar, bu fizyolojik değişimlerin yanı sıra kadınların taşıdığı görünmez yükün de göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguluyor. Türkiye'de yapılan bir çalışmada, evli çalışan kadınların %70'i günlük işlerde unutkanlık yaşadığını belirtirken, bu oran erkeklerde %35'e düşüyor.
Beyindeki Dönüşümler
Hamilelik döneminde beyin yapısında meydana gelen değişiklikler, annelik içgüdülerini güçlendirirken bazı bilişsel fonksiyonları da etkiliyor. 2016'da yayımlanan bir Nature Neuroscience makalesi, hamilelik sırasında gri madde hacminde küçülme olduğunu, ancak bu değişimin bebeğe bağlanmayı kolaylaştırdığını gösterdi. Doğum sonrası bu hacim bir yıl içinde normale dönse de, özellikle dikkat ve hafıza alanlarında geçici zorluklar yaşanabiliyor. Beyin, adeta bir kayıp eşya bürosuna dönüşüyor: Her an binlerce detayı hatırlamak zorunda kalan bir sistem.
Bilişsel Emek ve Unutkanlık
Evdeki işlerin planlanması, alışveriş listeleri, çocukların randevuları, eşyaların yeri... Tüm bunlar kadınların zihinsel yükünü oluşturuyor. Prof. Dr. Ayşe Yılmaz, “Kadınlar genellikle evin ‘bellek merkezi’ olarak işlev görüyor. Bu durum, kronik stres ve uyku eksikliğiyle birleşince unutkanlık kaçınılmaz oluyor” diyor. Yapılan bir araştırmaya göre, evli kadınlar haftada ortalama 15 saat fazladan bilişsel emek harcarken, erkekler bu konuda farkında bile değil. Türkiye İstatistik Kurumu verileri, kadınların ev işlerine ayırdığı zamanın erkeklerin iki katı olduğunu gösteriyor.
Çözüm Önerileri
Uzmanlar, unutkanlığın önüne geçmek için yük paylaşımının önemine dikkat çekiyor. Psikolog Dr. Sevgi Kaya, “Çiftler ev işlerini paylaşırken zihinsel yükü de bölüşmeli. Sorumlulukların yazılı olarak listelenmesi, haftalık aile toplantıları gibi yöntemler deneyebilirler” önerisinde bulunuyor. Ayrıca, uyku düzenine dikkat etmek, sağlıklı beslenmek ve zihinsel egzersizler yapmak da hafızayı güçlendirebilir. Bu konuda toplumsal farkındalığın artması, kadınların üzerindeki bilişsel yükü hafifletebilir.
