Karadeniz'in kıyı kentlerinde son yıllarda hızla artan martı sayısı, bölge sakinlerini rahatsız ederken, ekosistem için de tehdit oluşturmaya başladı. Özellikle balıkçı barınakları, çarşı merkezleri ve sahillerde yoğunlaşan martılar, gürültü kirliliğine yol açıyor ve yiyecek arayışında insanlara yaklaşarak saldırgan tavırlar sergiliyor. Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Yaban Hayatı Ekolojisi ve Yönetimi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Şağdan Başkaya, martı popülasyonundaki artışın endişe verici boyutlara ulaştığını söylüyor.
Martılar neden bu kadar çoğaldı?
Prof. Dr. Başkaya'ya göre martıların sayısındaki artışın başlıca nedenleri arasında kentleşme, düzenli beslenme kaynakları ve iklim değişikliği yer alıyor. Kent merkezlerinde çöplerin düzenli toplanmaması, piknik alanlarından kalan yiyecek artıkları ve balıkçıların ağlarından dökülen balıklar martılar için zengin bir besin kaynağı oluşturuyor. Ayrıca küresel ısınma nedeniyle deniz suyu sıcaklığının artması, martıların üreme başarısını olumlu etkiliyor.
Savunmasız kuş türleri tehdit altında
Martılar, büyük boyutları ve agresif yapıları nedeniyle diğer kuş türlerini yuvalarından uzaklaştırıyor. Özellikle kıyı kumullarında yaşayan sumru ve yağmur kuşu gibi türler, martıların baskısıyla karşı karşıya. Prof. Dr. Başkaya, "Önceden insanlardan korkan martılar, artık korkmuyor. Hatta ellerinden yiyecek kapmaya çalışıyorlar. Bu durum hem insan sağlığı hem de diğer canlılar için risk oluşturuyor" dedi.
Vatandaşlar ne yapmalı?
- Martıları beslemekten kaçının, çünkü beslenme alışkanlıkları değişiyor ve bağımlı hale geliyorlar.
- Çöplerinizi kapalı ve güvenli bir şekilde atın, açıkta bırakmayın.
- Martıların yuva yapmasını engellemek için balkon ve çatılara önlem alın.
- Belediyelerin martı popülasyonunu kontrol altına alması için yetkililere başvurun.
Uzmanlardan çözüm önerileri
Prof. Dr. Başkaya, martı popülasyonunun kontrol altına alınması için kapsamlı bir yönetim planı hazırlanması gerektiğini belirtiyor. Plan kapsamında kentsel atık yönetiminin iyileştirilmesi, martıların üreme alanlarına müdahale edilmesi ve halkın bilinçlendirilmesi yer alıyor. Ayrıca biyolojik mücadele yöntemlerinin uygulanabileceğini ifade eden Başkaya, bu türlerin tamamen yok edilmesi değil, dengeli bir popülasyon seviyesine ulaştırılması gerektiğini vurguluyor.
Karadeniz kıyı şeridinde yaşanan martı istilası, sadece yerel bir sorun olmaktan çıkarak bölgesel ekolojik dengesizliğin habercisi haline geldi. Kent sakinlerinin günlük hayatını olumsuz etkileyen bu durum, doğal yaşamın korunması adına da önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Yetkililerin konuya el atması ve sürdürülebilir çözümler üretmesi, hem insan hem de diğer canlıların yaşam kalitesi için kritik öneme sahip.
