Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü'nün 2025 yılı yolluk bütçesi, Genel Müdür Tamer Karadağlı'nın göreve gelmesinin ardından 72 milyon TL'den 144 milyon TL'ye yükseltildi. Kurum, 2027 yılı için ise 222 milyon TL yolluk ödeneği talep etti. Bu artış, tiyatro çevrelerinde ve kamu maliyesi uzmanları arasında tartışma yarattı.
Yolluk bütçesindeki artışın ayrıntıları
Edinilen bilgilere göre, Devlet Tiyatroları'nın 2025 yılı başlangıç bütçesinde yolluk giderleri için ayrılan 72 milyon TL, yıl içinde yapılan eklemeyle iki katına çıkarılarak 144 milyon TL'ye ulaştı. Kurum, 2026 yılı için de benzer bir seviyeyi korurken, 2027 yılı için 222 milyon TL'lik bir talepte bulundu. Bu talep, yolluk giderlerinin üç yılda yaklaşık üç kat artacağı anlamına geliyor.
Yolluk ödeneği, Devlet Tiyatroları sanatçılarının ve personelinin sahne turneleri, festivaller ve diğer görevlendirmeler kapsamındaki seyahat masraflarını karşılamak için kullanılıyor. Ancak bütçedeki bu hızlı artış, turnelerin sayısındaki artışla mı yoksa farklı harcama kalemleriyle mi ilgili olduğu sorusunu gündeme getirdi.
Karadağlı döneminde sanata bakış
Tamer Karadağlı, Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü'ne atandığı günden bu yana sanat camiasında tartışmalı bir figür oldu. Göreve gelir gelmez kadrolarda ve repertuvarda yaptığı değişikliklerle dikkat çeken Karadağlı, özellikle klasik eserlerin sahnelenmesine verdiği ağırlıkla biliniyor. 'Lale Devri'ne duyduğu ilgi' olarak yorumlanan bu yaklaşım, dönemin sanat anlayışını yansıtan eserlere öncelik verilmesi şeklinde eleştiriliyor.
Karadağlı'nın yönetiminde Devlet Tiyatroları'nın yurt genelindeki turnelerinin sayısında artış olduğu belirtiliyor. Ancak bu turnelerin ne kadarının zorunlu görevlendirme olduğu ve yolluk bütçesini nasıl bu denli büyüttüğü konusunda kurumdan henüz resmi bir açıklama gelmedi. Sanatçılar, turnelerin kültürel yaygınlaştırma amacı taşıdığını savunurken, muhalefet ve bazı sendikalar bütçenin şeffaf kullanılmadığını öne sürüyor.
Bütçe artışının arka planı
Devlet Tiyatroları, 2024 yılında yaklaşık 70 milyon TL olan yolluk ödeneğini 2025'te ikiye katlayarak 144 milyon TL'ye çıkardı. 2026 yılı bütçesinde de benzer bir seviyenin korunması beklenirken, 2027 için talep edilen 222 milyon TL, kurumun yolluk giderlerini her yıl artırmayı planladığını gösteriyor. Bu artışın gerekçeleri arasında enflasyon, akaryakıt fiyatlarındaki yükseliş ve konaklama maliyetlerindeki artış gösteriliyor. Ancak bu faktörler, yolluk bütçesinin ikiye katlanmasını tek başına açıklamıyor.
Kamu maliyesi uzmanları, yolluk ödeneklerinin genellikle seyahat sayısı ve mesafesiyle doğru orantılı olduğunu belirtiyor. Devlet Tiyatroları'nın turnelerinin sayısında ciddi bir artış olmadığı sürece bu bütçenin şişkin olduğu yorumları yapılıyor. Öte yandan, kurumun son yıllarda yurt dışı festivallere katılımının arttığı ve bu kapsamda döviz cinsinden yapılan harcamaların TL karşılığının yükseldiği de ifade ediliyor.
Sanat camiası ve muhalefetten tepkiler
Devlet Tiyatroları çalışanları arasında yolluk ödemelerinin zamanında yapılmadığına dair şikayetler de dile getiriliyor. Bazı sanatçılar, bütçenin artırılmasına rağmen ödemelerde gecikmeler yaşandığını iddia ediyor. Bu durum, bütçenin gerçekten seyahat giderlerine mi harcandığı yoksa başka kalemlere mi kaydırıldığı sorusunu akıllara getiriyor.
Muhalefet partileri, Devlet Tiyatroları'nın bütçesindeki artışı eleştirerek, sanat kurumlarının siyasi iktidarın ideolojik tercihleri doğrultusunda yönetildiğini savunuyor. Özellikle 'Lale Devri' göndermesi, iktidarın sanata muhafazakar bir perspektiften yaklaştığı eleştirilerini beraberinde getiriyor. Sanatçı sendikaları ise bütçenin şeffaf bir şekilde açıklanması ve harcamaların denetlenmesi çağrısında bulunuyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan konuya ilişkin henüz bir açıklama yapılmadı. Devlet Tiyatroları'nın 2027 bütçe talebinin Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu'nda görüşülmesi bekleniyor. Komisyon görüşmelerinde yolluk ödeneğinin ayrıntılı bir şekilde sorgulanması muhtemel.
Değerlendirme
Devlet Tiyatroları gibi kamu sanat kurumlarının bütçeleri, sanatsal faaliyetlerin sürdürülebilirliği açısından kritik önem taşır. Ancak yolluk gibi operasyonel bir kalemde üç yılda üç kat artış öngörülmesi, beraberinde hesap verebilirlik ve şeffaflık tartışmalarını getiriyor. Sanat kurumlarının asli görevi, nitelikli eserler üretmek ve bunları geniş kitlelere ulaştırmaktır. Bu hedefe ulaşmak için ayrılan kaynakların verimli kullanıldığının kamuoyuna açıkça gösterilmesi, hem kurumun hem de sanat camiasının güvenini tesis eder. Aksi halde, her bütçe artışı siyasi bir tartışmanın parçası haline gelir ve sanatın evrensel dili gölgelenir.
