İzmir'in Karaburun ilçesinde balıkçılar, yüzyıllardır uygulanan geleneksel avlanma yöntemi 'çökertme dalyan'ı yaşatıyor. Balıkların göç yolları üzerinde kurulan bu düzenek, deniz dibine çakılan kazıklar arasına gerilen ağlarla balıkların yönlendirilmesi esasına dayanıyor. Karaburunlu balıkçılar, bu yöntemin hem çevre dostu hem de sürdürülebilir olduğunu belirtiyor.
Çökertme dalyan nedir?
Çökertme dalyan, deniz tabanına çakılan ahşap veya demir kazıklar arasına gerilen ağlardan oluşan bir tuzak sistemidir. Balıkların kıyıya yakın geçiş noktalarına kurulan bu düzenek, balıkların ağlara yönlendirilmesini sağlar. Adını, ağların deniz dibine çökertilmesi işleminden alan yöntem, özellikle levrek, çipura, kefal gibi balık türlerinin avlanmasında kullanılıyor.
Karaburun'da bu geleneği sürdüren balıkçılar, dalyanların kurulumunun büyük emek ve deneyim gerektirdiğini ifade ediyor. Dalyanlar genellikle ilkbahar ve sonbahar aylarında, balıkların göç dönemlerinde kuruluyor. Balıkçılar, deniz suyu sıcaklığı, akıntı yönü ve balık sürülerinin hareketlerini dikkatle izleyerek dalyan yerlerini belirliyor.
Geleneksel yöntem yok olma tehlikesiyle karşı karşıya
Son yıllarda artan deniz kirliliği, aşırı avlanma ve iklim değişikliği nedeniyle balık popülasyonlarının azalması, çökertme dalyan avcılığını da olumsuz etkiliyor. Karaburunlu balıkçılar, bu geleneksel yöntemin yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu dile getiriyor. Ayrıca, dalyanların kurulduğu alanlarda turizm ve balık çiftlikleri gibi faaliyetlerin artması, balıkçıların avlanma sahalarını daraltıyor.
Karaburun'da 30 yıldır balıkçılık yapan Mehmet Yılmaz, "Çökertme dalyan, dedelerimizden kalan bir miras. Ancak artık eskisi gibi balık bulmakta zorlanıyoruz. Denizler kirlendi, balıklar azaldı. Bu gidişle bu geleneği sürdüremeyeceğiz" diyor. Yılmaz, dalyan avcılığının diğer avlanma yöntemlerine göre daha seçici olduğunu, bu sayede küçük balıkların ve diğer deniz canlılarının zarar görmediğini vurguluyor.
Balıkçılar destek bekliyor
Karaburunlu balıkçılar, çökertme dalyan avcılığının sürdürülebilmesi için devlet desteği ve koruma altına alınması gerektiğini belirtiyor. Balıkçılar, dalyan alanlarının korunması, deniz kirliliğinin önlenmesi ve aşırı avlanmanın kontrol altına alınması çağrısında bulunuyor. Ayrıca, bu geleneksel yöntemin kültürel miras olarak tanınması ve gelecek nesillere aktarılması için çalışmalar yapılması gerektiğini ifade ediyor.
İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Karaburun Belediyesi'nin, balıkçılıkla ilgili projelerde geleneksel yöntemlere yer vermesi bekleniyor. Balıkçılar, dalyan avcılığının turistik bir değer olarak da öne çıkarılabileceğini, böylece hem geleneğin yaşatılacağını hem de bölge ekonomisine katkı sağlanacağını düşünüyor.
Çökertme dalyanın geleceği
Uzmanlar, çökertme dalyan gibi geleneksel avlanma yöntemlerinin ekosistem dostu olduğunu ve sürdürülebilir balıkçılık için önem taşıdığını belirtiyor. Bu yöntemlerin korunması, hem deniz biyolojik çeşitliliğinin hem de kültürel mirasın devamı açısından kritik görülüyor. Karaburunlu balıkçılar, gelecek nesillere bu geleneği aktarmak için mücadele ediyor.
