Türkiye'de imalat sanayisi genelinde kapasite kullanım oranı (KKO), 2024 yılı Temmuz ayında bir önceki aya göre 0,6 puan azalışla yüzde 73,9 seviyesine geriledi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklanan verilere göre, mevsimsel etkilerden arındırılmamış KKO, Haziran ayında yüzde 74,5 olarak kaydedilmişti. Bu düşüş, yaz aylarında talepteki yavaşlama ve üretimdeki mevsimsel dalgalanmalarla ilişkilendiriliyor.
KKO'daki düşüşün sektörel dağılımı
İmalat sanayisinin alt sektörlerine bakıldığında, KKO'daki düşüşün geniş tabanlı olduğu görülüyor. Özellikle dayanıklı tüketim malları ve ara malları üretiminde kapasite kullanımında belirgin bir azalma yaşandı. Gıda ürünleri imalatı, giyim eşyası ve tekstil gibi emek yoğun sektörlerde ise KKO nispeten daha yatay seyretti. TCMB verilerine göre, temmuz ayında en yüksek kapasite kullanım oranı yüzde 79,8 ile 'diğer ulaşım araçları' imalatında, en düşük ise yüzde 65,3 ile 'deri ve ilgili ürünler' imalatında gerçekleşti.
Ekonomik göstergeler ve beklentiler
Kapasite kullanım oranı, ekonominin mevcut durumu ve gelecekteki üretim eğilimleri hakkında önemli ipuçları veriyor. Temmuz ayındaki bu düşüş, ikinci çeyrekte ekonomik aktivitedeki yavaşlamanın devam ettiğine işaret ediyor. Öte yandan, yılın ilk yarısında imalat sanayisi PMI endeksinin 50 eşik değerinin altında kalması da sektördeki zayıf talebi teyit ediyor. Uzmanlar, yılın geri kalanında KKO'nun mevsimsel faktörler ve iç talep koşullarına bağlı olarak dalgalanabileceğini belirtiyor. Merkez Bankası'nın sıkı para politikası, yüksek enflasyon ve faiz oranları, yatırım ve üretim kararlarını olumsuz etkilemeye devam ediyor.
Geçen yılın aynı dönemiyle karşılaştırma
Geçen yılın Temmuz ayında yüzde 75,6 olan KKO, bu yıl 1,7 puan daha düşük gerçekleşti. Yıllık bazdaki bu gerileme, ekonomideki soğuma sinyallerini güçlendiriyor. Ancak mevsimsel etkiler arındırıldığında KKO'daki düşüşün daha sınırlı olduğu görülüyor. TCMB'nin anketine katılan firmaların sipariş ve üretim beklentileri de temmuz ayında iyimserliğini korumakla birlikte, önceki aya göre zayıfladı.
Sonuç ve değerlendirme
Kapasite kullanım oranındaki bu düşüş, Türkiye'de imalat sanayisinin yaz aylarında geleneksel olarak yaşadığı durağanlığın ötesinde, daha yapısal sorunlara işaret ediyor olabilir. Yüksek finansman maliyetleri, zayıflayan talep ve belirsiz ekonomik görünüm, firmaların üretim kapasitelerini tam olarak kullanmalarını engelliyor. Önümüzdeki dönemde ekonomik aktivitenin canlanması için, para politikasının yanı sıra yapısal reformlara da ihtiyaç duyulacağı anlaşılıyor. Veriler, ekonominin dengelenme sürecinde olduğunu ancak büyüme için daha güçlü teşviklere ihtiyaç duyulabileceğini gösteriyor.
