Kahve fiyatları, dünyanın en büyük iki kahve üreticisi Brezilya ve Vietnam'da yaşanan olumsuz hava koşullarının ardından arz endişeleriyle 3,57 dolara yükselerek yaklaşık 6 ayın en yüksek seviyesine ulaştı. Küresel kahve stoklarının azalacağına yönelik endişeler de fiyatların yükselişini destekledi.
Brezilya ve Vietnam'daki hava olayları arzı tehdit ediyor
Kahve üretiminde dünya lideri olan Brezilya'da kuraklık ve ardından gelen aşırı yağışlar, robusta ve arabica çekirdeklerinin hasadını olumsuz etkiliyor. Brezilya'da kahve yetiştiricileri, iklim değişikliğinin etkisiyle daha sık görülen aşırı hava olayları nedeniyle üretim maliyetlerinin arttığını ve verimin düştüğünü belirtiyor. Özellikle Minas Gerais, Espirito Santo ve Sao Paulo gibi önemli üretim bölgelerinde kaydedilen verim kayıpları, küresel arzı daraltma potansiyeli taşıyor.
Vietnam'da ise robusta çekirdeği üretimi, muson yağmurlarının mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi nedeniyle sekteye uğradı. Ülkede yaşanan sel felaketleri, kahve tarlalarında ciddi hasara yol açtı. Vietnam Tarım Bakanlığı, bu yılki kahve üretiminin geçen yıla göre %15-20 oranında azalabileceğini tahmin ediyor. Bu durum, dünya robusta arzının önemli bir kısmını karşılayan Vietnam'ın ihracatını da olumsuz etkiliyor.
Küresel stoklar azalıyor
Arz sıkıntısına ek olarak, küresel kahve stoklarının da azalma eğiliminde olması fiyatları yukarı çekiyor. Uluslararası Kahve Örgütü (ICO) verilerine göre, dünya genelinde depolanan kahve miktarı son 6 ayda %10 düşüş gösterdi. Bunun başlıca nedenleri arasında artan talep ve lojistik sorunları yer alıyor. Özellikle Avrupa ve Kuzey Amerika'da tüketici talebinin güçlü seyretmesi, mevcut stokların hızla erimesine yol açıyor.
Kahve fiyatlarındaki bu yükseliş, sadece üreticileri değil, aynı zamanda tüketicileri de etkiliyor. Kavrulmuş kahve çekirdekleri ve hazır kahve ürünlerinin fiyatlarının önümüzdeki aylarda artması bekleniyor. Market raflarında 50-60 lira arasında satılan paket kahvelerin fiyatı, maliyet artışları nedeniyle %20-30 oranında zamlanabilir. Kahve zincirleri de menü fiyatlarını güncelleme sinyali verdi.
Uzmanlar ne diyor?
Emtia analistleri, kahve fiyatlarının kısa vadede 4 dolar seviyesini test edebileceğini ifade ediyor. Bu durum, 2011 yılından bu yana görülen en yüksek seviye olacak. Arz tarafındaki sorunların devam etmesi halinde, fiyatların daha da yükselebileceği öngörülüyor. Ancak bazı analistler, yüksek fiyatların talep üzerinde baskı oluşturabileceğini ve bu durumun fiyatları dengeleyebileceğini belirtiyor.
Öte yandan, Türkiye gibi kahve ithalatına bağımlı ülkelerde döviz kurlarındaki hareketlilik de fiyatları etkiliyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, son bir yılda kahve fiyatlarındaki artış enflasyonun üzerinde gerçekleşti. Uzmanlar, küresel kahve fiyatlarındaki yükselişin Türkiye'deki perakende fiyatlarına yansımasının kaçınılmaz olduğunu söylüyor.
Kahve fiyatlarındaki bu artış, tüketicilerin alternatif içeceklere yönelmesine veya daha düşük kaliteli kahveleri tercih etmesine neden olabilir. Uzun vadede ise iklim değişikliği ve sürdürülebilirlik sorunları, kahve üretimini tehdit eden temel faktörler arasında yer alıyor. Bu bağlamda, kahve sektörü ve hükümetlerin üreticileri destekleyici politikalar geliştirmesi ve sürdürülebilir tarım uygulamalarına geçişi hızlandırması büyük önem taşıyor.
