Anayasa Mahkemesi (AYM) Genel Kurulu, Gezi Parkı davasında 18 yıl hapis cezasına çarptırılan Tayfun Kahraman’ın ikinci bireysel başvurusunda da hak ihlali olduğuna hükmetti. Yerel mahkemenin, AYM’nin ilk ihlal kararını uygulamaması üzerine yapılan başvuruyu değerlendiren Genel Kurul, Kahraman’ın yeniden yargılanması ve tazminat ödenmesi gerektiğine karar verdi. Karar, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
İkinci İhlal Kararının Gerekçesi
AYM’nin ilk ihlal kararı, Kahraman’ın tutukluluk süresinin makul olmadığı ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiği yönündeydi. Ancak yerel mahkeme, bu karara rağmen Kahraman’ı tahliye etmemiş ve yeniden yargılama yapmamıştı. Bunun üzerine Kahraman, avukatları aracılığıyla ikinci kez AYM’ye başvurdu. Genel Kurul, yerel mahkemenin AYM kararını uygulamamasının bağımsız bir hak ihlali oluşturduğunu belirtti. Kararda, “Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı Anayasa’nın 153. maddesinde açıkça düzenlenmiştir. Yerel mahkemenin bu karara uymaması, bireyin hak arama özgürlüğünü ve adil yargılanma hakkını zedeler” ifadelerine yer verildi.
Yeniden Yargılama ve Tazminat Kararı
AYM, Kahraman’ın yeniden yargılanmasına ve yoksun kaldığı hakları için tazminat ödenmesine hükmetti. Kararın Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte yerel mahkemenin bu karara uyması gerekiyor. Hukukçular, AYM kararlarının bağlayıcı olduğunu ve yerel mahkemenin direnmesi halinde yeni bir ihlal sürecinin doğacağını vurguluyor. Kahraman’ın avukatları, kararın ardından müvekkillerinin tahliyesi için başvuruda bulunacaklarını açıkladı.
Gezi Parkı Davası Süreci
Gezi Parkı davası, 2013 yılında İstanbul’da başlayan ve ülke geneline yayılan protesto gösterileriyle ilgili açılan bir dava. Tayfun Kahraman, şehir plancısı ve aktivist olarak gösterilerde aktif rol aldığı gerekçesiyle yargılandı. 2022 yılında İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi, Kahraman’ın da aralarında bulunduğu 7 sanığı “hükümeti ortadan kaldırmaya teşebbüs” suçundan 18’er yıl hapis cezasına çarptırdı. Dava, uluslararası hukuk kuruluşları ve insan hakları örgütleri tarafından siyasi olarak nitelendirildi. AYM’nin ilk ihlal kararı, 2023 yılında verilmişti ve Kahraman’ın tutukluluk halinin devam etmesinin hak ihlali olduğu belirtilmişti. Ancak yerel mahkeme, karara rağmen Kahraman’ı serbest bırakmadı. Bu süreçte Kahraman, yaklaşık 2 yıl boyunca cezaevinde kaldı.
Kararın Olası Yansımaları
AYM’nin ikinci ihlal kararı, yargı organları arasındaki gerilimi artırabilir. Yerel mahkemelerin AYM kararlarını uygulamaması, hukuk devleti ilkesi açısından ciddi bir sorun olarak değerlendiriliyor. Karar, benzer durumdaki diğer başvurucular için de emsal teşkil edebilir. Öte yandan, kararın uygulanması halinde Kahraman’ın yeniden yargılanması ve tazminat alması bekleniyor. Ancak yerel mahkemenin nasıl bir tutum izleyeceği belirsizliğini koruyor. Hükümet kanadından henüz bir açıklama gelmedi. Muhalefet partileri ise kararı “hukukun üstünlüğü adına önemli bir adım” olarak nitelendirdi. AYM’nin bu kararı, Türkiye’de yargı bağımsızlığı tartışmalarını yeniden alevlendirebilir.
