Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Jinekolojik Onkoloji Bilim Dalı'ndan Prof. Dr. Yakup Kumtepe, rahim ağzı kanserinin erken teşhis edildiğinde yüksek oranda tedavi edilebilen bir hastalık olduğunu söyledi. Kadınları hedef alan bu gizli tehlikeye karşı ücretsiz tarama programlarının yaygınlaştırılması gerektiğini belirten Kumtepe, düzenli kontrolün hayat kurtarıcı olduğunu ifade etti.
Rahim Ağzı Kanseri Nedir, Nasıl Gelişir?
Rahim ağzı kanseri, rahmin alt kısmı olan servikste meydana gelen bir kanser türüdür. Genellikle Human Papilloma Virüs (HPV) enfeksiyonu sonucu gelişir. HPV, cinsel yolla bulaşan yaygın bir virüstür ve birçok kadın hayatının bir döneminde bu virüsle karşılaşabilir. Ancak her HPV enfeksiyonu kansere dönüşmez. Bağışıklık sistemi virüsü temizleyebilir; ancak bazı yüksek riskli HPV tipleri kalıcı enfeksiyona yol açarak hücresel değişikliklere ve zamanla kansere neden olabilir.
Prof. Dr. Kumtepe, rahim ağzı kanserinin erken evrelerde belirti vermeyebileceğine dikkat çekerek, "Bu nedenle tarama testleri büyük önem taşıyor. Smear testi ve HPV testi ile kanser öncesi lezyonlar tespit edilebilir ve tedavi edilebilir. Erken teşhis edildiğinde rahim ağzı kanseri neredeyse %100 tedavi edilebilir bir hastalıktır" dedi.
Tarama Programları ve Ücretsiz Hizmetler
Türkiye'de Sağlık Bakanlığı'na bağlı Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM), rahim ağzı kanseri taraması için ücretsiz hizmet sunuyor. 30-65 yaş arası kadınlar, beş yılda bir HPV testi veya smear testi yaptırabiliyor. Ayrıca aile sağlığı merkezlerinde de tarama yapılabiliyor. Prof. Dr. Kumtepe, "Kadınların bu hizmetlerden haberdar olması ve düzenli olarak tarama yaptırması gerekiyor. Ne yazık ki birçok kadın, tarama imkanlarından habersiz veya ihmal ettiği için geç kalıyor" diye konuştu.
Rahim ağzı kanseri taramasında kullanılan yöntemler arasında Pap smear testi ve HPV DNA testi bulunuyor. Pap smear, rahim ağzından alınan hücrelerin mikroskop altında incelenmesiyle anormal hücreleri tespit eder. HPV testi ise yüksek riskli HPV tiplerinin varlığını araştırır. Günümüzde HPV testi, Pap smear'a göre daha erken ve daha güvenilir sonuç verebiliyor.
HPV Aşısı ile Korunma Mümkün
Rahim ağzı kanserinden korunmanın en etkili yollarından biri HPV aşısıdır. Aşı, kansere en sık neden olan HPV tiplerine karşı koruma sağlar. Dünya Sağlık Örgütü, HPV aşısının 9-14 yaş arası kızlara yapılmasını öneriyor. Türkiye'de de HPV aşısı bulunmakla birlikte, henüz ulusal aşı takviminde ücretsiz olarak yer almıyor. Prof. Dr. Kumtepe, aşının yaygınlaştırılmasının rahim ağzı kanseri vakalarını önemli ölçüde azaltacağını belirtti.
Aşıya ek olarak, düzenli tarama, sigara kullanımından kaçınma, bağışıklık sistemini güçlü tutma ve güvenli cinsel ilişki gibi faktörler de riski azaltıyor. Sigaranın HPV enfeksiyonunun kalıcı hale gelme riskini artırdığı biliniyor.
Kimler Risk Altında?
Rahim ağzı kanseri risk faktörleri arasında erken yaşta cinsel ilişkiye başlama, çok sayıda cinsel partner, sigara içme, bağışıklık sisteminin baskılanması (örneğin HIV enfeksiyonu), uzun süreli oral kontraseptif kullanımı ve düşük sosyoekonomik düzey yer alıyor. Ayrıca ailesinde rahim ağzı kanseri öyküsü bulunan kadınlar da risk altında olabilir.
Prof. Dr. Kumtepe, "Her kadın potansiyel risk altındadır. Bu nedenle tarama yaşına gelen her kadının düzenli kontrol yaptırması hayati önem taşır. Erken teşhis, sadece kanseri önlemez, aynı zamanda doğurganlığın korunmasına da olanak tanır" şeklinde konuştu.
Toplumsal Farkındalık ve Eğitim
Rahim ağzı kanseri konusunda toplumsal farkındalığın artırılması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Kumtepe, sağlık eğitimi ve medyanın bu konuda önemli rol oynadığını söyledi. Özellikle kırsal bölgelerde yaşayan kadınların sağlık hizmetlerine erişiminin kolaylaştırılması ve tarama programlarının yaygınlaştırılması gerektiğini belirtti.
Türkiye'de son yıllarda KETEM sayısı artsa da, tarama oranları istenen düzeyde değil. Sağlık Bakanlığı verilerine göre, hedef nüfusun yalnızca %40'ı tarama yaptırıyor. Oysa Dünya Sağlık Örgütü'nün rahim ağzı kanserini ortadan kaldırma stratejisi kapsamında, 2030 yılına kadar 70 yaşına kadar olan kadınların %70'inin tarama yaptırması hedefleniyor.
Sonuç olarak, rahim ağzı kanseri önlenebilir ve erken teşhis edildiğinde tedavi edilebilir bir hastalık. Kadınların düzenli tarama yaptırması, HPV aşısı olması ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları edinmesi bu gizli tehlikeye karşı en güçlü kalkan. Ücretsiz tarama hizmetlerinden yararlanmak için en yakın sağlık kuruluşuna başvurmak yeterli. Unutmayın, erken teşhis hayat kurtarır.
