Kadıköy Kaymakamlığı, tutuklanan komedyen Deniz Göktaş ile dayanışma amacıyla Yoğurtçu Parkı'nda düzenlenmesi planlanan "Ölü Deniz" adlı gösterimi yasakladı. Kaymakamlık, etkinliğin "toplumda infial uyandırabileceği" gerekçesiyle ilçe genelindeki tüm açık alan etkinliklerini bir gün süreyle durdurdu. Karar, sosyal medyada ve muhalefet partileri tarafından tepkiyle karşılandı.
Yasak kararı ve gerekçesi
Kadıköy Kaymakamlığı, 7 Kasım 2024 tarihinde yaptığı yazılı açıklamada, Yoğurtçu Parkı'nda planlanan "Ölü Deniz" gösterisinin izin başvurusunun değerlendirildiğini ve etkinliğin kamu düzeni ve güvenliği açısından risk oluşturduğuna karar verildiğini duyurdu. Açıklamada, "Söz konusu etkinliğin toplumda infial uyandırabileceği, provokasyonlara yol açabileceği ve kamu düzenini bozabileceği değerlendirilmiştir. Bu nedenle, 8 Kasım 2024 tarihinde ilçe genelindeki tüm açık alan etkinlikleri geçici olarak durdurulmuştur" ifadelerine yer verildi. Karar, muhalefet partileri ve sivil toplum kuruluşlarının sert tepkisine yol açtı.
CHP Kadıköy İlçe Başkanı, yasağın anayasal toplanma ve ifade özgürlüğüne aykırı olduğunu belirterek, "Bir sanatçıyla dayanışma amacı taşıyan barışçıl bir gösterinin yasaklanması kabul edilemez. Kaymakamlık, gerekçe olarak soyut bir 'infial' kavramına dayanmıştır" dedi. İstanbul Barosu İnsan Hakları Merkezi de kararı kınayan bir açıklama yayımladı.
Deniz Göktaş davası ve dayanışma çağrıları
Deniz Göktaş, 2023 yılında bir televizyon programında yaptığı espriler nedeniyle "halkı kin ve düşmanlığa tahrik" suçlamasıyla gözaltına alınmış, ardından tutuklanmıştı. Sanatçının avukatları tahliye başvurularının reddedildiğini açıklamıştı. Göktaş'ın tutukluluğu, ifade özgürlüğü tartışmalarını yeniden alevlendirmişti. "Ölü Deniz" gösterimi, Göktaş'ın eserlerini sahnelemek ve tutukluluğuna dikkat çekmek amacıyla bir grup tiyatrocu ve aktivist tarafından organize edilmişti. Gösterim öncesinde sosyal medyada geniş katılım çağrıları yapılmıştı.
Yasak kararının ardından birçok kullanıcı sosyal medyada #DenizGöktaşYalnızDeğildir etiketiyle paylaşım yaparken, bazı isimler sivil itaatsizlik çağrısında bulundu. Müzik grubu Ezginin Günlüğü üyeleri, yasağı protesto etmek için parkta toplanma çağrısı yaptı ancak güvenlik güçleri bölgede önlem aldı.
Benzer yasaklar ve hukuki değerlendirme
Türkiye'de son yıllarda çeşitli etkinliklere "toplum sağlığı" veya "kamu düzeni" gerekçesiyle getirilen yasaklar sıkça gündeme geliyor. 2022'de Ankara'da düzenlenmesi planlanan bir LGBTİ+ yürüyüşü, valilik kararıyla yasaklanmıştı. Anayasa hukuku uzmanlarına göre, barışçıl toplanma hakkı Anayasa'nın 34. maddesiyle güvence altına alınmış olsa da, kamu otoriteleri "milli güvenlik", "kamu düzeni" gibi nedenlerle bu hakkı sınırlandırabiliyor. Ancak uzmanlar, somut ve yakın bir tehdit olmadan getirilen yasakların Anayasa Mahkemesi içtihatlarına aykırı olduğunu vurguluyor. Kadıköy Kaymakamlığı'nın kararının hukuki denetimi için başvuru yapılacağı belirtiliyor.
Öte yandan, bazı yorumcular bu yasağın siyasi bir mesaj taşıdığını ve muhalif sesleri susturmaya yönelik olduğunu öne sürüyor. İçişleri Bakanlığı henüz konuyla ilgili bir açıklama yapmadı. Gelişmeler, Türkiye'de ifade özgürlüğü ve sanatın sınırları konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirdi.
Genel değerlendirme: Deniz Göktaş'a destek gösterisinin yasaklanması, Türkiye'de ifade özgürlüğü, sanat ve muhalefet ilişkisi bağlamında önemli bir sınav niteliği taşıyor. Kamu otoritelerinin toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkını kullanırken şeffaf ve orantılı davranması, demokratik hukuk devletinin gereğidir. Bu kararın, muhalif seslerin meşru taleplerini dile getirme biçimini nasıl etkileyeceği merak konusu.
