Japonya'da imparatorluk ailesinin hızla küçülmesi, tahtın varissiz kalma riskini doğururken, hükümetin geliştirdiği çözüm arayışları kadınların tahta çıkma şansını tamamen ortadan kaldırıyor. Halkın büyük çoğunluğunun kadın bir imparatora sıcak bakmasına rağmen, muhafazakar kanadın baskısıyla hazırlanan yasa taslağı, yalnızca erkek üyelerin tahta geçmesine izin veriyor. Uzmanlar, bu durumun Japon monarşisinin geleceğini tehdit ettiği konusunda uyarıyor.
İmparatorluk ailesi küçülüyor, varis sayısı azalıyor
Japonya'nın imparatorluk ailesi, 2020'den bu yana üye sayısındaki düşüşle dikkat çekiyor. Şu anda taht sıralamasında 17 kişi bulunuyor, ancak bunlardan sadece üçü erkek ve doğrudan tahta çıkma hakkına sahip. Prenses Aiko'nun babası İmparator Naruhito'dan sonra tahta geçme hakkı bulunmuyor. Ayrıca, imparatorluk ailesinden evlenerek ayrılan kadın üyelerin sayısı artıyor. 2021'de evlenen eski Prenses Mako, aileden ayrılarak statüsünü kaybetti. Bu durum, ailenin nüfusunu daha da azaltıyor.
Hükümetin çözümü: Erkek varisler ve evlat edinme
Hükümet, taht krizini çözmek için iki ana yol üzerinde duruyor: birincisi, imparatorluk ailesine evlat edinme yoluyla yeni erkek üyeler kazandırmak; ikincisi, tahttan feragat eden eski imparatorluk üyelerinin erkek çocuklarını taht sıralamasına dahil etmek. Ancak her iki seçenek de kadınların imparator olmasını engelliyor. Başbakan Fumio Kishida liderliğindeki hükümet, kadın imparatorun 'Japon geleneğine aykırı' olduğu gerekçesiyle bu yolu tercih etmiyor. Oysa Japonya tarihinde 8 kadın imparator bulunuyor ve son kadın imparator Go-Sakuramachi 18. yüzyılda hüküm sürmüştü.
Kamuoyu kadın imparator istiyor
Kyodo News ajansının 2022'de yaptığı ankete göre, Japon halkının yüzde 85'i kadın bir imparatorun kabul edilebilir olduğunu düşünüyor. Yine de hükümet, muhafazakar parlamenterlerin ve gelenekselci çevrelerin baskısına boyun eğiyor. Kadın hakları savunucuları, bu tutumun Japonya'nın toplumsal cinsiyet eşitliği konusundaki geri kalmışlığını yansıttığını belirtiyor. Japonya, 2023 Küresel Cinsiyet Uçurumu Raporu'nda 146 ülke arasında 125'inci sırada yer alıyor.
Kriz derinleşiyor: Varis sayısı düşmeye devam ediyor
Uzmanlar, mevcut sistem devam ederse, 2040 yılına kadar imparatorluk ailesinde sadece bir erkek varis kalacağını öngörüyor. Bu durum, hanedanın devamlılığını ciddi şekilde tehdit ediyor. Kyoto'daki Ryukoku Üniversitesi'nden Profesör Hideya Kawanishi, 'Hükümetin kadın imparatora karşı çıkması, aslında monarşinin sonunu hazırlıyor. Çünkü evlat edinme yoluyla gelen erkeklerin meşruiyeti tartışmalı olacak ve aile bağları zayıflayacak' diyor. Öte yandan, İngiliz monarşisinde 2013'te kabul edilen yasa ile mutlak erkek önceliği kaldırılmış, kadınların tahta çıkmasının önü açılmıştı. Japonya'nın bu örneği dikkate alması bekleniyor.
Sonuç olarak, Japonya'nın taht krizi, geleneksel değerlerle modern toplumun beklentileri arasında sıkışmış durumda. Hükümetin kadın imparator fikrine kapalı olması, krizi derinleştirmekten başka bir işe yaramıyor. Japon monarşisinin geleceği, bu direncin aşılıp aşılamayacağına bağlı.
