Muğla'nın Ortaca ilçesindeki İztuzu Sahili'nde bu yıl kuluçka sürecini tamamlayan yaklaşık 30 bin caretta caretta yavrusu denize ulaştı. Deniz kaplumbağalarının en önemli üreme alanlarından biri olan İztuzu'nda, mayıs ayında başlayan yumurtlama döneminin ardından yavruların denizle buluşması, nesli tehlike altındaki türün geleceği açısından sevindirici bir gelişme olarak kaydedildi.
İztuzu, Akdeniz'in En Yoğun Yuvalama Alanlarından Biri
Yaklaşık 4,5 kilometrelik kumsalıyla Türkiye'nin en uzun ve en korunaklı caretta caretta üreme sahalarından biri olan İztuzu Sahili, her yıl yüzlerce dişi kaplumbağaya ev sahipliği yapıyor. Deniz Kaplumbağaları Araştırma, Kurtarma ve Rehabilitasyon Merkezi (DEKAMER) ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın ortak yürüttüğü koruma çalışmaları kapsamında sahildeki yuvalar tel kafeslerle korunuyor, yavru çıkışları gece boyunca izleniyor. Bu yıl yuvalardan çıkan yaklaşık 30 bin yavrunun denize ulaştığı belirtildi. Uzmanlar, yuva başına ortalama 70-80 yumurta düşüldüğünü ve yavru çıkış oranının bu sezon yüksek seyrettiğini ifade ediyor.
Caretta caretta deniz kaplumbağaları, yumurtadan çıktıktan sonra ay ışığı ve deniz parıltısını takip ederek suya ulaşıyor. Bu nedenle sahilde yapay ışıklandırmanın sınırlandırılması, şezlong ve şemsiye gibi unsurların gece boyunca toplanması kritik önem taşıyor. İztuzu'nda uygulanan bu önlemler sayesinde yavruların denize ulaşma başarısı her yıl artış gösteriyor. Bununla birlikte, yavruların yalnızca binde biri ila bini arasında değişen bir oranı yetişkinliğe ulaşabiliyor; bu da her bir yavrunun denize ulaşmasının türün devamlılığı için ne kadar hayati olduğunu gösteriyor.
Koruma Çalışmaları ve Karşılaşılan Zorluklar
İztuzu kumsalı, 1988 yılında Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edilmiş ve 1995'te kumsalın bir bölümü Deniz Kaplumbağaları Üreme Alanı olarak tescil edilmişti. O günden bu yana bölgede yapılaşma yasakları, gemi trafiği düzenlemeleri ve gönüllü koruma faaliyetleri sürdürülüyor. DEKAMER yetkilileri, bu yılki yavru sayısının geçmiş yıllara kıyasla umut verici olduğunu ancak iklim değişikliğinin kuluçka sıcaklıklarını etkileyerek cinsiyet dağılımını bozma riski taşıdığını vurguluyor. Sıcaklık artışı, yuvalardan daha fazla dişi yavru çıkmasına neden olabiliyor; bu da uzun vadede popülasyon dengesini tehdit ediyor.
Ayrıca plastik atıklar, balıkçı ağlarına takılma ve kıyı turizminin getirdiği baskılar, caretta carettaların karşı karşıya olduğu diğer önemli sorunlar arasında. İztuzu'nda deniz kaplumbağaları için oluşturulan rehabilitasyon merkezinde yaralı kaplumbağaların tedavisi sürdürülüyor; burada iyileşen bireyler yeniden denize bırakılıyor. Yetkililer, sahilde 7/24 nöbet tutan ekiplerin yavru çıkışlarını kayıt altına aldığını, yuvaların GPS ile işaretlendiğini ve çıkış yapamayan yavrulara müdahale edildiğini belirtiyor.
Deniz Kaplumbağalarının Önemi ve Gelecek Perspektifi
Caretta caretta, Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN) tarafından "hassas" kategorisinde değerlendirilen bir tür. Akdeniz'deki en büyük popülasyonlarından biri Türkiye kıyılarında ürüyor. İztuzu gibi kumsallar, türün Akdeniz'deki varlığını sürdürebilmesi için kilit rol oynuyor. Bu yıl denize ulaşan 30 bin yavru, sadece bir sezonluk başarı değil, aynı zamanda onlarca yıl sonra üreme çağına gelecek bireylerin ilk adımı anlamına geliyor. Bilim insanları, yavruların ergenliğe ulaşmasının 20-30 yıl sürebildiğini hatırlatarak, bugünkü koruma çabalarının meyvelerinin ancak uzun vadede alınacağını ifade ediyor.
İztuzu'ndaki bu tablo, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları ve gönüllülerin ortak çabasının somut bir sonucu. Ancak türün kalıcı geleceği için kumsal koruma statüsünün istikrarlı biçimde sürdürülmesi, yasa dışı yapılaşmanın engellenmesi ve deniz kirliliğiyle mücadelenin kararlılıkla devam etmesi gerekiyor. Turizm ile koruma arasındaki dengenin doğru kurulması, İztuzu'nu yalnızca caretta carettalar için değil, aynı zamanda bölge ekonomisi ve ekosistemi için de yaşatacak. Denize ulaşan her yavru, bu dengenin hâlâ mümkün olduğunu gösteriyor.
