Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Genel Müdürlüğü ekipleri, Çankırı’da izinsiz salep orkidesi yumrusu toplayan 10 kişiye toplam 6 milyon 992 bin 245 lira idari para cezası uyguladı. Operasyon, doğal bitki örtüsünün korunması amacıyla düzenlenen denetimler sırasında gerçekleşti.
Operasyonun detayları
DKMP ekipleri, Çankırı’nın Ilgaz ve Yapraklı ilçelerinde yaptıkları kontrollerde, izinsiz olarak salep orkidesi yumrusu toplayan kişileri tespit etti. Yapılan incelemede, toplanan yumruların ticari amaçla kullanılmak üzere olduğu belirlendi. 10 kişiye, 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu ve 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu kapsamında idari para cezası kesildi. Cezalar, kişi başı ortalama 700 bin lira olarak uygulandı.
Salep orkidesi, Türkiye’de doğal olarak yetişen ve nesli tehlike altında olan bir bitki türü. Orkide yumrularından elde edilen salep, özellikle dondurma ve içecek yapımında kullanılıyor. Ancak aşırı ve izinsiz toplama, bitkinin doğal popülasyonunu tehdit ediyor.
Salep orkidesinin korunması
Salep orkidesi (Orchidaceae familyası), Türkiye’de 24 türle temsil ediliyor ve bu türlerin çoğu koruma altında. DKMP Genel Müdürlüğü, her yıl düzenli denetimlerle izinsiz toplamaların önüne geçmeye çalışıyor. 2023 yılında ülke genelinde 150’den fazla operasyon düzenlenmiş ve 2 milyon liranın üzerinde ceza kesilmişti. Çankırı’daki bu son operasyon, 2024 yılında uygulanan en yüksek cezalardan biri oldu.
Yetkililer, vatandaşların salep orkidesi toplamak için DKMP’den izin alması gerektiğini hatırlatıyor. İzinsiz toplama durumunda, 2873 sayılı kanuna göre 50 bin liradan 5 milyon liraya kadar para cezası öngörülüyor. Ayrıca, toplanan yumrulara el konuluyor ve doğaya iade edilmeye çalışılıyor.
Ekonomik boyut
Salep, Türkiye’de önemli bir tarımsal ürün. Yıllık salep üretimi yaklaşık 200 ton civarında ve kilogram fiyatı 300-500 lira arasında değişiyor. Ancak doğadan toplanan salebin kalitesi daha yüksek olduğu için fiyatı 1000 lirayı bulabiliyor. Bu durum, kaçak toplamayı teşvik ediyor. Uzmanlar, salebin sürdürülebilir şekilde üretilebilmesi için kültüre alınması gerektiğini vurguluyor.
Son yıllarda yapılan araştırmalar, doğal salep orkidesi popülasyonunun yüzde 30 azaldığını gösteriyor. Eğer önlem alınmazsa, önümüzdeki 10 yıl içinde bazı türlerin tamamen yok olabileceği belirtiliyor. Bu nedenle DKMP, denetimlerini sıklaştırmış durumda.
Çankırı’daki operasyon, doğal kaynakların korunması adına önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Kesilen cezaların, diğer potansiyel kaçak toplayıcılar için caydırıcı olması bekleniyor. Tarım ve Orman Bakanlığı, doğal bitki örtüsünün korunması için çalışmalarına devam edeceğini açıkladı.
