Afgan asıllı yönetmen Shahrbanoo Sadat'ın 'İyi Erkek Yok' adlı belgeseli, Amerika Birleşik Devletleri'nin Afganistan'daki yardım ve askeri operasyonlarının bilinmeyen yönlerini gözler önüne seriyor. Belgesel, yıllarca ABD-NATO varlığına rağmen Afganistan'da neden "iyi bir erkek" kalmadığını sorgularken, aslında uluslararası toplumun bu ülkedeki rolünü de eleştiriyor. Sadat, özellikle USAID'in (Uluslararası Kalkınma Ajansı) fonladığı projelerdeki yolsuzlukları ve bu fonların savaş lordlarına nasıl aktarıldığını belgeselinde detaylandırıyor.
USAID'in Afganistan'daki Karanlık Geçmişi
USAID, 1980'lerin başında Nebraska-Omaha Üniversitesi ve Afganistan Çalışmaları Merkezi'ne, Afgan mücahitlere yönelik eğitim ve propaganda malzemeleri hazırlaması için milyonlarca dolar aktardı. Bu projelerin bir kısmı, daha sonra Taliban ve El Kaide'nin ideolojik temelini oluşturacak radikal metinlerin üretilmesine neden oldu. Belgesel, bu fonların izini sürerken ABD'nin "iyi" niyetlerinin nasıl "kötü" sonuçlara yol açtığını gösteriyor. Sadat, ABD-NATO müdahalesi sonrasında da benzer bir döngünün yaşandığını, yardım fonlarının yerel savaş ağalarını güçlendirdiğini ve sivil acıyı artırdığını savunuyor.
Belgeselin Temel Soruları
'İyi Erkek Yok', yalnızca Afganistan'daki yolsuzlukları değil, aynı zamanda uluslararası yardım sisteminin yapısal sorunlarını da sorguluyor. Neden milyarlarca dolarlık yardıma rağmen Afganistan dünyanın en yoksul ülkelerinden biri olmaya devam etti? ABD ve NATO'nun askeri varlığı, Afgan halkına ne getirdi? Belgesel bu sorulara yanıt ararken, izleyiciyi Afganistan'ın savaştan yorgun düşmüş, yaşam mücadelesi veren insanlarının hikayeleriyle yüzleştiriyor. Sadat'ın kişisel anlatımı, belgeselin duygusal derinliğini artırıyor.
Bağımsız Değerlendirme: Afganistan'ın Geleceği ve Uluslararası Toplum
Shahrbanoo Sadat'ın belgeseli, Afganistan'da 20 yılı aşkın süredir devam eden savaş ve yardım politikalarının sorgulanması açısından önemli bir yapıt. ABD-NATO müdahalesinin bölgede istikrar getirme iddiası, belgeselde gösterilen yolsuzluk örnekleriyle ciddi şekilde sarsılıyor. Sadat'ın "İyi Erkek Yok" sorusu, aslında uluslararası toplumun Afganistan'daki varlığının etik bir sorgulamasını yapıyor. Seçici bir şekilde iyi niyetlerin vurgulanması yerine, gerçekte yaşananların belgelenmesi, bu tür yapımların demokratik bir kamuoyu oluşturmasına katkı sağlıyor. Ne var ki, belgeselin eleştirisi yalnızca ABD ve NATO'ya odaklanmakla kalmıyor, aynı zamanda Afgan toplumunun iç dinamiklerine ve yerel işbirlikçilere de yöneltiyor. Bu yönüyle yapım, izleyiciyi çok boyutlu bir sorgulamaya davet ediyor.
