İtalya, Fas'tan İspanya'nın Kuzey Afrika'daki Ceuta kentine yaşanan kitlesel göçmen akınının ardından İspanya ile Schengen uygulamasını askıya aldığını açıkladı. İtalya Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan yazılı açıklamada, İspanya'nın Fas ile arasındaki sınırda yaşanan insani krizin Schengen Bölgesi'nin güvenliğini tehdit ettiği belirtilerek, bu nedenle iki ülke arasındaki sınır kontrollerinin geçici olarak yeniden başlatıldığı duyuruldu. Bu karar, Avrupa Birliği üyesi ülkeler arasında serbest dolaşım ilkesine dayanan Schengen Anlaşması'nın nadir görülen bir istisnası olarak dikkat çekiyor.
Ceuta'ya Göçmen Akını
Geçtiğimiz günlerde Fas'ın kuzey kıyısındaki Fnideq kasabasından yüzlerce kişi, açık denizde yüzerek veya sınır tellerini aşarak İspanya'nın Ceuta şehrine geçiş yapmıştı. İspanya hükümeti, bu hareketliliğin organize bir göç dalgası olduğunu ve Fas polisinin sınır güvenliğini zamanında önlemediğini öne sürmüştü. İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, Fas'ın bu tutumunu 'şantaj' olarak nitelendirmiş ve AB'den destek istemişti. Ceuta'daki yetkililer, göçmenlerin büyük bölümünün genç erkeklerden oluştuğunu, bazılarının ise aileleriyle birlikte geldiğini bildirdi.
İtalya'nın Kararı
İtalya Dışişleri Bakanı Luigi Di Maio, yaptığı açıklamada, "Schengen Bölgesi'nin dış sınırlarının korunması hepimizin ortak sorumluluğudur. İspanya'nın güney sınırlarında yaşanan kontrolsüz göç akını, tüm Avrupa'yı etkilemektedir. Bu nedenle ulusal güvenliğimizi korumak adına İspanya ile sınırlarımızda geçici olarak kontrolleri yeniden başlatma kararı aldık" ifadelerini kullandı. Bu karar, Schengen Anlaşması'nın 28. maddesi uyarınca alınabilecek istisnai önlemler kapsamında değerlendiriliyor. Anlaşma, ciddi bir tehdit durumunda üye ülkelerin sınır kontrollerini geçici olarak yeniden başlatmasına izin veriyor.
AB'den Tepkiler
Avrupa Komisyonu, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, durumu yakından takip ettiğini ve üye ülkeler arasında dayanışmanın önemine vurgu yaptı. Komisyon Sözcüsü, "Schengen'in geleceği, üye ülkelerin ortak çabalarına bağlıdır. Şu anda İtalya'nın kararının gerekçelerini değerlendiriyoruz" dedi. Almanya ve Fransa'dan ise henüz resmi bir açıklama gelmedi. Ancak diplomatik kaynaklar, bu kararın AB içinde tartışma yaratabileceğini ve göç politikalarında daha sıkı işbirliği çağrılarını artırabileceğini belirtiyor.
Geçmişte Schengen Askıya Alınmaları
Schengen Anlaşması, Avrupa'da iç sınır kontrollerinin kaldırılmasını öngörüyor. Ancak 2015'teki mülteci krizi sırasında Almanya, Avusturya, Fransa ve bazı İskandinav ülkeleri geçici olarak sınır kontrollerini yeniden başlatmıştı. 2020'deki Kovid-19 pandemisi döneminde de birçok ülke sınırlarını kısmen veya tamamen kapatmıştı. İtalya'nın bu hamlesi, göçmen akınları nedeniyle Schengen kurallarının ilk kez bu kadar doğrudan askıya alınması olarak kayıtlara geçti.
İtalya'nın bu kararı, Akdeniz'de göç rotaları üzerinde bulunan diğer ülkeleri de etkileyebilir. Malta, Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi gibi ülkeler, benzer önlemler alabileceklerinin sinyalini verdi. Uzmanlar, bu tür tek taraflı kararların Avrupa'nın ortak göç politikasını zayıflatabileceği ve üye ülkeler arasında güven bunalımına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Sonuç
İtalya'nın İspanya sınırında Schengen'i askıya alması, Avrupa'nın göç yönetimindeki kırılganlığını bir kez daha gözler önüne seriyor. Bu tür adımlar, ulusal çıkarlar ile birlikte hareket etme ilkesi arasındaki gerilimi ortaya koyuyor. Önümüzdeki günlerde AB liderlerinin konuyu ele alması ve ortak bir çözüm bulması bekleniyor. Avrupa'nın geleceği, sınırların korunması kadar insan haklarına saygı ve kapsayıcı politikalar arasında denge kurmaktan geçiyor.
