İsveç, son yıllarda artan sokak çetesi şiddetiyle mücadelede radikal bir adım atarak ceza sorumluluğu yaşını 15'ten 13'e indirmeye hazırlanıyor. Stockholm yönetimi, özellikle çeteler tarafından suça sürüklenen çocukları caydırmak ve adalet sistemini daha etkili kılmak amacıyla hazırladığı yasa tasarısını meclise sunuyor. Adalet Bakanı Gunnar Strömmer, yaptığı açıklamada, 'Çetelerin çocukları kalkan olarak kullanmasına artık izin vermeyeceğiz. Ceza yaşının düşürülmesi, gençleri suç örgütlerinin elinden kurtaracak önemli bir araçtır' ifadelerini kullandı. Yeni düzenlemenin 2024 yılı içinde yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Çetelerin Hedefindeki Çocuklar
İsveç polisi verilerine göre, özellikle Malmö, Stockholm ve Göteborg gibi büyük şehirlerde faaliyet gösteren çeteler, 13-15 yaş arası çocukları kuryelik, gözcülük ve hatta silahlı saldırı gibi ağır suçlarda kullanıyor. 2022 yılında çete bağlantılı suçlardan gözaltına alınan 13-14 yaşındaki çocuk sayısı bir önceki yıla göre yüzde 40 arttı. Çocukların ceza sorumluluğu olmadığı için polis sadece sosyal hizmetlere bildirim yapabiliyor, bu da çetelerin gençleri 'dokunulmaz' olarak görmesine yol açıyor. Yeni yasayla birlikte 13 ve 14 yaşındaki çocuklar, ağır suçlarda yargılanabilecek ve denetimli serbestlik, elektronik kelepçe gibi tedbirlere tabi tutulabilecek.
Tartışmalar ve Destek
Düzenleme, İsveç'te geniş yankı uyandırdı. Muhafazakar koalisyon hükümeti, yasanın çete şiddetini azaltacağını savunurken, sosyal demokratlar ve bazı sivil toplum kuruluşları eleştiriyor. İsveç Çocuk Hakları Derneği başkanı Lisa Larsson, 'Ceza yaşını düşürmek sorunun köküne inmiyor. Bu çocukların eğitim, istihdam ve sosyal desteğe ihtiyacı var, hapse değil' dedi. Buna karşılık İsveç Polis Sendikası başkanı Magnus Nilsson, 'Polis olarak artık ellerimiz bağlı değil. Genç suçlulara müdahale edebilmek için yasal araçlara ihtiyacımız vardı' şeklinde konuştu.
Diğer Ülkelerde Durum
İsveç, ceza yaşını 13'e indiren ilk İskandinav ülkesi olacak. Danimarka ve Norveç'te ceza yaşı 15, Finlandiya'da ise 15'tir. Almanya'da 14, İngiltere'de 10 yaş olan ceza sorumluluğu, uluslararası alanda farklılık gösteriyor. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Komitesi, ceza yaşının en az 14 olmasını tavsiye ediyor. İsveç hükümeti, düzenlemenin uluslararası sözleşmelere uygun olduğunu ve sadece ağır suçları kapsadığını belirtiyor.
İsveç'in bu hamlesi, çete şiddetiyle mücadelenin yanı sıra genç suçluluğunu önleme konusunda da bir deney olarak görülüyor. Uzmanlar, cezai tedbirlerin sosyal programlarla desteklenmesi gerektiğini vurguluyor. Hükümet, yasa kapsamında ayrıca gençlere yönelik eğitim ve iş fırsatlarını artıracak 500 milyon kronluk bir bütçe ayırdı. Bu adım, ceza yaşının düşürülmesinin tek başına yeterli olmayacağı, ancak kapsamlı bir stratejinin parçası olduğu mesajını veriyor.
