TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'na sunulan kanun teklifi, Petrol Piyasası Kanunu ile Vergi Usul Kanunu'nda önemli değişiklikler öngörüyor. Teklife göre, akaryakıt istasyonlarında halen uygulanan pompa kilit sistemi kaldırılacak, bunun yerine istasyon sahiplerinden yüksek miktarda teminat alınacak. Düzenleme, sektörde kayıt dışılığı azaltmayı ve vergi kaybının önüne geçmeyi amaçlıyor. Uygulamanın detayları, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından belirlenecek.
Kilit sistemi neden kaldırılıyor?
Mevcut uygulamada, akaryakıt istasyonlarındaki pompalara takılan kilitler, vergi borcu veya kaçak akaryakıt riski taşıyan işletmelerde fiilen yakıt satışını engelliyordu. Ancak kilit sistemi, sektör temsilcileri tarafından ticari faaliyeti kısıtladığı ve işletmeleri mağdur ettiği gerekçesiyle eleştiriliyordu. Yeni düzenleme ile kilit uygulamasına son verilirken, istasyon sahiplerinden daha yüksek tutarlarda teminat istenecek. Teminat miktarı, istasyonun yıllık satış hacmi ve geçmiş vergi ödeme performansına göre değişecek. Yetkililer, bu sayede vergi güvenliğinin kilit uygulamasından daha sağlam bir şekilde sağlanacağını belirtiyor.
Teminat sistemi nasıl işleyecek?
Yeni düzenleme ile istasyon sahipleri, EPDK'ya belirlenen limitler dahilinde nakit veya banka teminat mektubu sunacak. Teminat, vergi borcu veya kaçak akaryakıt tespiti halinde Hazine'ye irat kaydedilebilecek. Ayrıca, Vergi Usul Kanunu'nda yapılan değişiklikle, akaryakıt istasyonlarına getirilen özel usulsüzlük cezaları artırılacak. Cezalar, kaçak akaryakıt satışı durumunda işletme ruhsatının iptaline kadar varabilecek. Sektörde faaliyet gösteren firmalar, yeni düzenlemenin maliyetleri artıracağını ancak sektördeki haksız rekabeti azaltacağını ifade ediyor.
Arka plan ve sektörden tepkiler
Akaryakıt sektörü, yıllardır yüksek vergi yükü ve kayıt dışılıkla mücadele ediyor. Türkiye'de akaryakıt üzerindeki vergi oranları yüzde 60'ın üzerinde seyrediyor. Kaçak akaryakıt ticareti, her yıl milyarlarca lira vergi kaybına neden oluyor. Yeni düzenleme, sektörde denetimleri artırmayı ve kayıt dışılığı azaltmayı hedefliyor. Ancak, sektör temsilcileri teminat bedellerinin yüksek olması durumunda küçük işletmelerin zor durumda kalacağını savunuyor. Öte yandan, düzenlemenin TBMM'den bu yıl içinde geçmesi bekleniyor. Yasa yürürlüğe girdiğinde, EPDK'ya 6 ay içinde teminat tutarlarını belirleme yetkisi verilecek.
