İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Meclisi, bugün yapılan oturumda kent genelinde toplu ulaşım ücretlerine yüzde 10 oranında zam yapılmasını öngören teklifi kabul etti. Karar, otobüs, metro, metrobüs, minibüs, vapur, taksi ve okul servislerini kapsıyor. Yeni tarifelerin ne zaman yürürlüğe gireceği İBB tarafından ayrıca duyurulacak.
Zam oranları ve kapsamı
İBB Meclisi’nde kabul edilen teklife göre, toplu ulaşım araçlarının tamamında geçerli olacak yüzde 10’luk artış, İstanbulkart ve nakit bilet ücretlerine de yansıyacak. Metrobüs, vapur ve minibüs hatları da aynı oranda zamlanırken, taksi ve okul servis ücretleri de bu kapsamda değerlendirilecek. Meclis kaynakları, yeni fiyatların en kısa sürede açıklanacağını belirtti.
Karar, AK Parti ve CHP’li üyeler arasında uzun süren tartışmalara sahne oldu. Muhalefet kanadı, artan enflasyon karşısında vatandaşın alım gücünün düştüğünü savunarak zamma karşı çıktı. İBB yönetimi ise akaryakıt, bakım ve personel maliyetlerindeki artışı gerekçe gösterdi.
Geçmiş zamlarla kıyaslama
İstanbul’da toplu ulaşıma en son 2024 yılı başında yüzde 15 zam yapılmıştı. Bu yıl içinde ikinci kez yapılan zamla birlikte yıllık artış oranı yüzde 26’ya ulaştı. Ulaşım koordinasyon merkezi (UKOME) verilerine göre, İstanbul’da günlük toplu ulaşım yolculuğu sayısı 12 milyonu aşıyor. Zam kararı, özellikle dar gelirli vatandaşlar ve öğrenciler üzerinde ek yük oluşturacak.
İstanbul Esnaf Odaları Birliği’nden yapılan açıklamada, taksici ve minibüsçü esnafının artan maliyetler karşısında zor durumda olduğu vurgulanırken, okul servis zamlarının velileri olumsuz etkileyeceği ifade edildi. Tüketici dernekleri ise kararın iptali için yargıya başvurma hazırlığı yapıyor.
Gerekçeler ve karşı argümanlar
İBB yetkilileri, zam kararının zorunlu olduğunu belirterek, “Akaryakıt fiyatları son bir yılda yüzde 40 arttı. Yedek parça ve bakım maliyetleri de benzer oranda yükseldi. Sürdürülebilir bir ulaşım hizmeti için bu ayarlama kaçınılmazdı” dedi. Buna karşılık CHP’li meclis üyeleri, belediyenin gelirlerini artırmak için alternatif kaynaklar bulması gerektiğini savundu. İstanbul Planlama Ajansı’nın raporunda, toplu ulaşımın sübvanse edilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Ulaşım uzmanları ise zam kararının kısa vadede gelir getirse de uzun vadede özel araç kullanımını teşvik edebileceği uyarısında bulunuyor. İstanbul’da trafik yoğunluğu zaten yüksekken, toplu ulaşımın pahalanması vatandaşı alternatif arayışına itebilir.
Bağımsız değerlendirme
İstanbul’da toplu ulaşıma yapılan bu zam, yerel yönetimlerin artan maliyetler karşısında yaşadığı finansal darboğazı bir kez daha gözler önüne seriyor. Merkezi hükümetin belediyelere aktardığı payın enflasyon karşısında erimesi, İBB gibi büyükşehir belediyelerini sık sık zam yapmak zorunda bırakıyor. Ancak vatandaşın alım gücünün düştüğü bir dönemde bu tür kararlar, sosyal dengeleri zorlayabilir. Uzun vadede ulaşımda daha verimli ve sürdürülebilir modellere geçilmesi, hem belediyenin bütçesini rahatlatacak hem de halkın cebini koruyacaktır.
