İstanbul'da 2012 yılından itibaren kentsel dönüşüm kapsamına alınan bağımsız bölüm sayısı 1 milyon 274 bine ulaşırken, bu konut ve iş yerlerinin 276 bininde dönüşüm çalışmaları aktif olarak sürüyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı verilerine göre, kentsel dönüşüm projeleri kapsamında bugüne kadar 800 bin bağımsız bölümün dönüşümü tamamlandı. Geriye kalan yaklaşık 198 bin bağımsız bölüm için ise çeşitli aşamalarda planlama ve ihale süreçleri devam ediyor.
Kentsel Dönüşümde Büyük Resim
İstanbul'da kentsel dönüşüm faaliyetleri, özellikle 1999 Marmara Depremi sonrası hız kazandı. 2012'de çıkarılan Kentsel Dönüşüm Kanunu ile birlikte riskli yapıların tespiti ve dönüşümü için yasal çerçeve oluşturuldu. Bugüne kadar İstanbul genelinde 1 milyon 274 bin bağımsız bölüm riskli yapı olarak tespit edildi. Bunların yüzde 63'ü (800 bin) dönüştürülürken, yüzde 22'sinde (276 bin) çalışmalar sürüyor. Kalan yüzde 15'lik kısım için ise henüz çalışma başlatılmadı.
Hangi İlçelerde Yoğunluk Var?
Kentsel dönüşüm çalışmalarının en yoğun olduğu ilçelerin başında Küçükçekmece, Bağcılar, Gaziosmanpaşa, Esenler ve Zeytinburnu geliyor. Bu ilçelerdeki eski ve riskli yapı stoku, dönüşümü zorunlu kılıyor. Özellikle deprem riski yüksek olan bu bölgelerde, belediyeler ve TOKİ iş birliğiyle yürütülen projelerde hızlı bir ilerleme kaydediliyor. Ayrıca Beyoğlu, Şişli ve Kadıköy gibi merkezi ilçelerde de tarihi yapıların yenilenmesi ve depreme dayanıklı hale getirilmesi için çalışmalar devam ediyor.
Finansman ve Dönüşüm Modelleri
Kentsel dönüşümde en büyük zorluklardan biri finansman. Bakanlık, bu sorunu aşmak için faiz destekli krediler, hibe programları ve özel sektör iş birlikleri gibi çeşitli modeller sunuyor. Ayrıca kentsel dönüşüm projelerinde yerinde dönüşüm modeli teşvik ediliyor; yani binaların bulundukları alanda yıkılıp yeniden yapılması sağlanıyor. Bu sayede mahalle dokusu korunurken, yapıların deprem güvenliği artırılıyor.
Gelecek Planlaması
Kentsel Dönüşüm Genel Müdürlüğü yetkilileri, 2028 yılına kadar İstanbul'daki tüm riskli yapıların dönüşümünü tamamlamayı hedeflediklerini belirtiyor. Ancak bu hedefe ulaşmak için dönüşüm hızının artırılması gerekiyor. Son 12 yılda yılda ortalama 106 bin bağımsız bölüm dönüştürülürken, kalan 198 bin bölüm için yılda ortalama 40 bin dönüşüm gerekiyor. Bakanlık, bu süreci hızlandırmak için dijital izleme sistemleri ve yeni teşvik paketleri üzerinde çalışıyor.
Bağımsız Değerlendirme
Kentsel dönüşüm, İstanbul gibi deprem riski yüksek bir metropol için hayati önem taşıyor. Şu ana kadar kaydedilen ilerleme takdire şayan olsa da, dönüşümü tamamlanmamış milyonlarca yapı hala ciddi bir tehdit oluşturuyor. Özellikle düşük gelirli bölgelerdeki yavaş ilerleme, sosyal ve ekonomik eşitsizlikleri derinleştirebilir. Dönüşüm sürecinin adil, şeffaf ve hızlı bir şekilde yönetilmesi, hem can güvenliği hem de kentin geleceği için kritik.
