İstanbul Tabip Odası, son dönemde yürütülen ve kamuoyunda "Ailem Güvende" adıyla bilinen soruşturmaların LGBTİ+ örgütlerinin yanı sıra HIV ile yaşayan kişilerin sağlık hizmetlerine erişimi için çalışan kuruluşlara ve sağlık alanındaki meslek örgütlerine kadar uzanmasını kaygı verici bulduğunu açıkladı. Oda, yaptığı yazılı açıklamada, bu soruşturmaların sağlık hakkını ve örgütlenme özgürlüğünü hedef aldığını belirterek, duruma derhal son verilmesi çağrısında bulundu.
Sağlık Hizmetlerine Erişim Tehdit Altında
İstanbul Tabip Odası'nın açıklamasına göre, "Ailem Güvende" operasyonları kapsamında yürütülen soruşturmalar, yalnızca LGBTİ+ hakları alanında faaliyet gösteren derneklerle sınırlı kalmadı. Aynı zamanda HIV ile yaşayan bireylerin damgalanmadan, ayrımcılığa uğramadan sağlık hizmetlerine erişebilmesi için mücadele eden kuruluşlar ve sağlık çalışanlarının meslek örgütleri de soruşturma kapsamına alındı. Oda, bu durumun HIV ile yaşayan kişilerin sağlık hizmetlerine erişimini doğrudan tehdit ettiğini vurguladı.
Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan İstanbul Tabip Odası yetkilileri, sağlık hizmetlerinin ayrımcılık yapılmaksızın sunulması gerektiğini hatırlattı. HIV ile yaşayan bireylerin tedaviye erişiminin engellenmesinin, yalnızca bireysel sağlık değil, toplum sağlığı açısından da ciddi riskler taşıdığı ifade edildi. Oda, HIV alanında çalışan kurumların hedef alınmasının, koruyucu sağlık hizmetlerini ve farkındalık çalışmalarını zaafa uğratacağını belirtti.
Meslek Örgütlerine Baskı Endişesi
İstanbul Tabip Odası, soruşturmaların sağlık alanındaki meslek örgütlerine uzanmasının, sağlık çalışanlarının bağımsız örgütlenme ve ifade özgürlüğü açısından endişe verici olduğunu dile getirdi. Hekimlerin ve sağlık emekçilerinin mesleki örgütleri aracılığıyla seslerini duyurmasının demokratik bir hak olduğu vurgulandı. Oda, bu tür soruşturmaların sağlık çalışanları üzerinde baskı oluşturarak, hastaların haklarını savunmalarını engelleyebileceği uyarısında bulundu.
İstanbul Tabip Odası'nın açıklamasında, sağlık hakkının evrensel bir hak olduğu ve hiçbir grubun bu haktan mahrum bırakılamayacağı belirtildi. HIV ile yaşayan kişilerin toplumdan dışlanmasının önlenmesi için sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliğinin önemine dikkat çekildi. Oda, yetkilileri sağlık alanındaki sivil toplum kuruluşlarına yönelik soruşturmalardan vazgeçmeye ve sağlık politikalarını bilimsel veriler ışığında, insan hakları temelinde oluşturmaya davet etti.
HIV ile Yaşayanların Sağlık Hakkı
HIV ile yaşayan bireylerin sağlık hizmetlerine erişimi, dünya genelinde olduğu gibi Türkiye'de de zaman zaman ayrımcılık ve damgalama nedeniyle sekteye uğruyor. Sağlık kuruluşlarında yaşanan ayrımcı tutumlar, bireylerin test yaptırmaktan ve tedaviye başvurmaktan çekinmesine yol açabiliyor. Bu durum, virüsün yayılmasını önleme çabalarını da olumsuz etkiliyor. HIV alanında çalışan sivil toplum kuruluşları, yürüttükleri savunuculuk ve bilgilendirme faaliyetleriyle bu damgalamayı kırmaya çalışıyor.
İstanbul Tabip Odası, bu kuruluşların hedef alınmasının, HIV ile mücadelede elde edilen kazanımları geriye götürebileceği uyarısında bulundu. Oda, sağlık hizmetlerine erişimde ayrımcılığın önlenmesi için yasal düzenlemelerin etkin şekilde uygulanması gerektiğini savundu.
"Ailem Güvende" Soruşturmalarının Arka Planı
"Ailem Güvende" adı altında yürütülen soruşturmalar, ilk olarak LGBTİ+ derneklerine yönelik başlatılmıştı. Ancak süreç içinde kapsamın genişletilerek HIV alanında çalışan kuruluşlara ve meslek örgütlerine kadar uzandığı görülüyor. İstanbul Tabip Odası, bu genişlemenin keyfi ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu öne sürdü. Oda, soruşturmaların amacının sağlık hizmeti sunan ve savunuculuk yapan kuruluşları sindirmek olduğunu iddia etti.
Sağlık alanındaki meslek örgütleri, son yıllarda artan baskı ortamında çalışmalarını sürdürmeye çalışıyor. İstanbul Tabip Odası, bu baskıların hekimlerin hastaları adına ses çıkarmasını engellediğini ve sağlık sisteminin şeffaflığını zedelediğini belirtti. Oda, sağlık politikalarının belirlenmesinde meslek örgütlerinin görüşlerinin alınması gerektiğini vurguladı.
Uluslararası Hukuk ve İnsan Hakları Perspektifi
Uluslararası insan hakları belgeleri, herkesin sağlık hizmetlerine ayrımcılık yapılmaksızın erişimini güvence altına alıyor. Birleşmiş Milletler Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi, sağlık hakkını temel bir insan hakkı olarak tanımlıyor. Türkiye'nin de taraf olduğu bu sözleşme, devlete sağlık hizmetlerini herkes için erişilebilir kılma yükümlülüğü getiriyor. HIV ile yaşayan bireylerin ve LGBTİ+ bireylerin sağlık hizmetlerine erişiminin engellenmesi, bu yükümlülüklerle çelişiyor.
İstanbul Tabip Odası, uluslararası hukuktan doğan yükümlülüklere dikkat çekerek, sağlık alanındaki sivil toplum kuruluşlarına yönelik soruşturmaların sonlandırılması gerektiğini belirtti. Oda, sağlık hakkının siyasi tartışmaların dışında tutulması çağrısı yaptı.
İstanbul Tabip Odası'nın tepkisi, sağlık alanındaki sivil toplum kuruluşları ve meslek örgütleri üzerindeki baskının boyutunu gözler önüne seriyor. HIV ile yaşayan bireylerin sağlık hizmetlerine erişiminin korunması, yalnızca bu grupların değil, toplumun genel sağlığı için de kritik önem taşıyor. Sağlık hizmetlerinin ayrımcılıktan arındırılması ve sivil toplumun özgürce faaliyet gösterebilmesi, demokratik bir hukuk devletinin gereği. İstanbul Tabip Odası'nın açıklaması, bu ilkelerin savunulması adına önemli bir uyarı niteliğinde.
