İstanbul'da 2019 yılında 15 metreküp konut su faturası 60 TL iken, bugün aynı tüketim için 927,75 TL ödeniyor. CHP'nin 2019 yerel seçimlerinde 'Suya yüzde 40 indirim' vaadiyle İBB'yi kazanmasının ardından su tarifeleri hızla yükseldi. Artış oranı tüketici enflasyonunu aşarken, dolar bazında da yaklaşık yüzde 70 zam anlamına geliyor.
Su Faturalarındaki Artış Enflasyonu Katladı
2019'dan bu yana İstanbul'da su fiyatları olağanüstü bir artış gösterdi. 60 TL olan 15 metreküp su faturası, 2025 itibarıyla 927,75 TL'ye ulaştı. Bu, yaklaşık 15 katlık bir artışa işaret ediyor. Aynı dönemde TÜFE bazlı enflasyon yüzde 500'ün altında kalırken, su fiyatlarındaki zam oranı yüzde 1400'ü aştı. Vatandaşlar, temel bir ihtiyaç olan suya erişimde ciddi ekonomik zorluk yaşıyor.
İSKİ'nin tarife ayarlamaları, her yıl yapılan Zam ve enflasyon düzeltmeleriyle şekilleniyor. Ancak 2019'daki indirim vaadinin aksine, su fiyatlarındaki artış ivmesi hiç düşmedi. Özellikle 2021'den sonraki döviz kuru dalgalanmaları ve enerji maliyetleri, su üretim ve dağıtım maliyetlerini yükseltti. İSKİ yönetimi, artışları küresel maliyet baskılarına bağlasa da, tüketici grupları yapılan zamların orantısız olduğunu savunuyor.
Dolar Bazında Reel Artış: Yüzde 70
Su fiyatlarındaki artış sadece TL bazında değil, dolar bazında da dikkat çekici. 2019'da 60 TL, o günkü kurla yaklaşık 10 dolara denk geliyordu. Bugün 927,75 TL, güncel kurla yaklaşık 27 dolara karşılık geliyor. Bu, dolar bazında yaklaşık yüzde 170'lik bir artış anlamına geliyor. Ancak satın alma gücü paritesine göre düzeltildiğinde bile reel artış yüzde 70 civarında. Yani İstanbullular, suya sadece TL olarak değil, döviz cinsinden de çok daha fazla ödüyor.
Karşılaştırmalı veriler, İstanbul'da suyun diğer büyükşehirlere göre daha pahalı hale geldiğini gösteriyor. Ankara, İzmir gibi şehirlerde benzer tüketim için ödenen tutarlar daha düşük seviyelerde. Bu durum, İBB yönetiminin su tarifelerindeki politikalarını sorgulatıyor.
2019 Seçim Vaadi ve Sonrası
2019 yerel seçimlerinde CHP, İstanbul'da 'Suya yüzde 40 indirim' sloganıyla kampanya yürüttü. Seçimin kazanılmasının ardından ilk aylarda kısmi indirimler yapıldığı açıklandı. Ancak kısa süre sonra artış trendi başladı. 2020'de pandemi, 2021'de kuraklık ve ekonomik kriz, su fiyatlarını yukarı çeken faktörler oldu. İSKİ, 2022 ve 2023'te çift haneli zamlar yaptı. 2024'te ise enflasyonun üzerinde bir artış gerçekleşti.
Muhalefet partileri ve tüketici dernekleri, İBB'nin su zamlarını 'seçim vaadini unutmak' olarak eleştiriyor. İBB yetkilileri ise altyapı yatırımları, artan enerji ve personel maliyetlerini gerekçe gösteriyor. Ayrıca su kayıp-kaçak oranlarının yüksekliği, maliyetleri artıran bir diğer unsur olarak öne çıkıyor.
Vatandaşın Tepkisi ve Gelecek
İstanbullular, su faturalarındaki yüksek artıştan şikayetçi. Özellikle dar gelirli aileler, su faturasını ödemekte zorlanıyor. Bazı mahallelerde su borcu nedeniyle abonelik iptalleri yaşanıyor. Sosyal medyada 'suya servet ödüyoruz' etiketiyle paylaşımlar yapılıyor. Uzmanlar, su fiyatlarının önümüzdeki dönemde de artmaya devam edeceğini öngörüyor. İklim değişikliği ve kuraklık riski, suyun daha da değerli hale gelmesine yol açabilir. Ancak yönetimlerin şeffaf bir tarife politikası izlemesi ve sosyal adaleti gözetmesi gerekiyor. Aksi halde su, lüks bir tüketim malı haline gelebilir.
