İstanbul’da geçtiğimiz günlerde etkili olan ve son 84 yılın en kuvvetli yağışları arasında gösterilen sağanak, sel ve taşkınlara neden olarak can ve mal kayıplarına yol açtı. Yaşanan felaketin ardından doğal afetlerde hukuki sorumluluk konusu yeniden gündeme geldi. Avukat Suna Türkoğlu, bu tür olaylarda idarenin ve ilgili kurumların sorumluluklarının altını çizerek, vatandaşların haklarını nasıl arayabileceğini değerlendirdi.
Doğal Afetlerde İdarenin Sorumluluğu
Suna Türkoğlu, doğal afetlerin kaçınılmaz olduğu durumlarda bile idarenin gerekli önlemleri alma yükümlülüğü bulunduğunu belirtiyor. Özellikle altyapı yetersizlikleri, dere yataklarının imara açılması ve yağmur suyu kanallarının bakımsızlığı gibi faktörler, sel felaketlerinin etkisini artırabiliyor. Türkoğlu, “İdare, doğal afet risklerini önceden tespit edip gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. Eğer bu tedbirler alınmamışsa ve zarar meydana gelmişse, idarenin hukuki sorumluluğu doğar” diyor.
Vatandaşların Hak Arama Yolları
Sel ve taşkın gibi afetlerde zarar gören vatandaşların, idareye karşı tazminat davası açma hakkı bulunuyor. Türkoğlu, “Zarar görenler, öncelikle idareye başvurarak zararın tazmini talep edebilir. Eğer idare talebi reddederse veya süresinde cevap vermezse, idari yargıda tam yargı davası açılabilir” şeklinde konuşuyor. Ayrıca, afet sonrası yapılan yardımlar ve hasar tespit çalışmalarının da hukuki süreçlerde önemli olduğunu vurguluyor.
Altyapı ve İmar Politikaları
Son yıllarda artan sel felaketlerinin arkasında yanlış imar politikaları ve altyapı eksiklikleri yatıyor. Türkoğlu, “Dere yataklarının imara açılması, yeşil alanların azalması ve yağmur suyu hasadının yeterince yapılmaması gibi sorunlar, sel riskini artırıyor. Yerel yönetimlerin bu konuda daha duyarlı olması gerekiyor” diyor. İstanbul gibi büyükşehirlerde altyapının güçlendirilmesi ve kentsel dönüşüm projelerinde afet riskinin göz önünde bulundurulması gerektiğini belirtiyor.
Hukuki Süreçler ve Zamanaşımı
Doğal afetlerde tazminat davası açmak isteyenler için zamanaşımı süresi önem taşıyor. Türkoğlu, “İdari yargıda tam yargı davası açma süresi, zararın öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl, her halükarda olayın üzerinden beş yıldır. Ancak bu sürelerin kaçırılmaması için uzman bir avukata danışılması gerekiyor” uyarısında bulunuyor. Ayrıca, afet sonrası hasar tespit raporlarının ve bilirkişi incelemelerinin dava sürecinde kritik rol oynadığını ekliyor.
Toplumsal Bilinç ve Önleyici Tedbirler
Doğal afetlerde hukuki sorumluluğun yanı sıra toplumsal bilincin artırılması da büyük önem taşıyor. Türkoğlu, “Vatandaşların afet öncesi hazırlık yapması, riskli bölgelerde yaşamamaya özen göstermesi ve yetkilileri uyarması gerekiyor. Ayrıca, yerel yönetimlerin afet planlarını güncellemesi ve tatbikatlar düzenlemesi şart” diyor. Son olarak, doğal afetlerin sadece bir kader olmadığını, alınacak önlemlerle zararların azaltılabileceğini vurguluyor.
