İstanbul'da kent içi mezarlıkların kapasite sınırına dayanması, defin işlemlerini çevre ilçelere kaydırırken, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin (İBB) güncellediği tarifeyle mezar yeri fiyatları 330 bin lirayı aştı. Merkezi mezarlıklardaki boş alanların tükenmesi, alternatif alan arayışını hızlandırırken, vatandaşlar 'övmek lüks oldu' yorumları yapıyor.
İBB Mezarlıklar Daire Başkanlığı'nın yayımladığı yeni tarifeye göre, Şişli, Zincirlikuyu, Karacaahmet gibi tarihi mezarlıklarda defin ücreti 330 bin liraya kadar çıkarken, Arnavutköy, Silivri gibi periferi ilçelerde fiyat 50 bin lirada kalıyor. Böylece merkez ve çevre arasındaki fiyat uçurumu 6 kattan fazla oldu. Yetkililer, tarihi mezarlıklarda sadece önceden satın alınmış yerler için defin yapılabildiğini, yeni satışların durdurulduğunu belirtiyor.
Mezarlık kapasiteleri alarm veriyor
İstanbul genelinde 255 mezarlık bulunurken, bunlardan 150'si şehir merkezinde yer alıyor. Bu mezarlıkların yüzde 90'ı doluluk oranına ulaştı. Sadece 2024 yılında 60 bin defin yapıldı ve yıllık defin sayısının 55 bin civarında olduğu tahmin ediliyor. İBB, kent dışı mezarlık projeleri geliştirirken, bu alanların da hızla dolduğu ifade ediliyor. Örneğin 2021'de açılan Şile Mezarlığı'nın yüzde 40'ı kullanıldı. Mezarlık yatırımları için 2025 bütçesinde 500 milyon lira ayrıldı.
Fiyatlardaki artışın nedenleri
- Arsa değerlerinin yükselmesi: İstanbul'da konut fiyatlarına paralel olarak mezar yeri fiyatları da arttı.
- Talep fazlası: Her yıl 55 bin ölüm gerçekleşirken, yeni mezarlık açılışı sınırlı kaldı.
- Dini ve kültürel faktörler: Vatandaşların büyük bölümü yakınlarını merkezi mezarlıklara defnetmek istiyor.
- Spekülasyon: İkinci el mezar yeri satışlarının fiyatları şişirdiği belirtiliyor.
İstanbul'da ortalama bir mezar yeri 2023'te 200 bin lirayken, 2024'te bu rakam 330 bin liraya ulaştı. Enflasyon ve döviz kuru hareketleri de fiyatlar üzerinde etkili oldu. Uzmanlar, mezar yeri fiyatlarındaki artışın önümüzdeki yıllarda da süreceğini, alternatif defin yöntemlerinin (yeşil defin, kremasyon) konuşulması gerektiğini vurguluyor.
Bağımsız değerlendirmeye göre, İstanbul'da mezar yeri fiyatlarının ulaştığı seviye, kentte yaşam maliyetinin yanı sıra ölüm maliyetinin de ne kadar arttığını gösteriyor. Bu durum, hem yerel yönetimlerin hem de merkezi hükümetin mezarlık politikalarını ve defin ücretlerini yeniden gözden geçirmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Vatandaşların dini hassasiyetleri ve sosyal adalet talepleri doğrultusunda daha erişilebilir defin seçenekleri oluşturulması, ilerleyen dönemde önemli bir kamu hizmeti haline gelecek.
