İstanbul'da kentsel dönüşüm çalışmalarında önemli bir kilometre taşına ulaşıldı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, kentin afet riskine karşı yenilenen bağımsız bölüm sayısının 1 milyona ulaştığını duyurdu. Bakan Kurum, yaptığı açıklamada, dönüşümün sadece bir inşaat faaliyeti değil, aynı zamanda şehrin geleceğini güvence altına alan bir dönüşüm hamlesi olduğunu vurguladı.
Dönüşümde hedef: Depreme dayanıklı İstanbul
Türkiye'nin deprem gerçeği, özellikle İstanbul gibi yoğun nüfuslu bir metropolde kentsel dönüşümü zorunlu kılıyor. Marmara Bölgesi'nde beklenen büyük deprem senaryoları, yapı stokunun hızla yenilenmesini gerektiriyor. Bu kapsamda yürütülen çalışmalar, hem riskli yapıların tespiti hem de güvenli konutların inşası sürecini içeriyor. Bakan Kurum, "Şehrimizi afetlere hazırlamak için dönüşüme süratle devam edeceğiz" diyerek kararlılık mesajı verdi.
İstanbul genelinde riskli yapı tespitleri büyük bir titizlikle sürüyor. Özellikle Avcılar, Küçükçekmece, Esenler, Gaziosmanpaşa ve Beyoğlu gibi yoğun yapılaşmanın bulunduğu ilçelerde dönüşüm projeleri hız kazandı. Belediyeler ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı iş birliğiyle yürütülen projelerde, vatandaşların mağdur edilmemesi için kira yardımı ve geçici barınma desteği gibi uygulamalar da devreye alınıyor.
Kentsel dönüşümde yeni dönem: Yerinde dönüşüm
Son dönemde kentsel dönüşümde "yerinde dönüşüm" modeli öne çıkıyor. Bu modelde, bina sakinlerinin mülkiyet hakları korunarak, riskli yapıların bulunduğu alanların aynı yerde yeniden inşa edilmesi sağlanıyor. Böylece hem tarihi doku korunuyor hem de insanların yaşam alanlarından kopmadan daha güvenli konutlara kavuşması hedefleniyor. Bakanlık yetkilileri, bu yöntemin vatandaşlar tarafından da yoğun ilgi gördüğünü belirtiyor.
İstanbul'da tamamlanan 1 milyon bağımsız bölümün yanı sıra, devam eden onlarca proje bulunuyor. Bu projelerin bir kısmı kamu-özel sektör iş birliğiyle, bir kısmı ise vatandaşların kendi inisiyatifiyle yürütülüyor. Bakan Kurum, önümüzdeki dönemde özellikle deprem riski yüksek bölgelerdeki dönüşümün hızlandırılacağını ve 2025 yılı sonuna kadar hedeflerin büyük ölçüde tamamlanacağını ifade etti.
- 2023 yılında İstanbul'da 300 binden fazla bağımsız bölüm için riskli yapı tespiti yapıldı.
- Kentsel dönüşüm kapsamında yıkımı tamamlanan binaların sayısı 150 bini aştı.
- Yeni konutlar, deprem yönetmeliğine tam uyumlu ve enerji verimli özelliklerle inşa ediliyor.
- Vatandaşlara dönüşüm sürecinde devlet tarafından çeşitli teşvik ve kredi destekleri sağlanıyor.
Kentsel dönüşümün ekonomik ve sosyal boyutu
Kentsel dönüşüm yalnızca fiziksel bir yenileme değil, aynı zamanda ekonomik ve sosyal bir dönüşüm süreci. Bölgeye yapılan yatırımlar, istihdam olanakları yaratırken, çevre düzenlemeleri ve sosyal donatı alanları da yaşam kalitesini artırıyor. Özellikle eski sanayi bölgelerinin dönüşümü, bu alanların yeni cazibe merkezlerine dönüşmesini sağlıyor. Ayrıca, enerji verimli binaların yaygınlaşması, karbon ayak izinin azaltılmasına da katkıda bulunuyor.
Uzmanlar, kentsel dönüşümün sürdürülebilirliği için şeffaf ve katılımcı bir süreç yönetiminin önemine dikkat çekiyor. Vatandaşların bilgilendirilmesi, sürecin her aşamasında görüşlerinin alınması, dönüşümün toplumsal kabulünü kolaylaştırıyor. Bu bağlamda Bakanlık, ilçe belediyeleri ve sivil toplum kuruluşlarıyla ortak toplantılar düzenleyerek sorunlara çözüm arıyor.
İstanbul'un deprem gerçeğiyle yüzleşmesi, kentsel dönüşümü bir lüks değil, zorunluluk haline getiriyor. 1999 Gölcük depremi ve 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler, Türkiye'nin yapı stokunun ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gösterdi. Bu nedenle, İstanbul'da atılan bu dev adım, sadece bir proje değil, gelecek nesillere bırakılacak en büyük miras olarak değerlendiriliyor. Bakan Kurum'un da ifade ettiği gibi, dönüşüm hız kesmeden devam edecek ve şehir, olası bir depreme hazırlıklı hale getirilecek.
İstanbul'da kentsel dönüşümde milyon bağımsız bölümün tamamlanması, şehrin dirençliliğini artıran önemli bir gelişme. Ancak daha kat edilecek çok yol var. Uzmanlar, önümüzdeki yıllarda özellikle tarihi yarımada ve Boğaz hattındaki riskli yapıların dönüşümü için özel planlamalar yapılması gerektiğini vurguluyor. Bu süreçte, şehir planlamacıları, mimarlar ve mühendislerin iş birliği, İstanbul'un siluetini koruyarak güvenliğini sağlamak açısından kritik önem taşıyor.
