İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) iştiraki İstanbul Su Ürünleri ve Yönetimi A.Ş.'nin (İSYÖN) Gürpınar Su Ürünleri Hali verilerine göre, haziran ayında kentte en çok tüketilen deniz ürünü sıralamasında dikkat çekici bir değişim yaşandı. Kültür balığı türleri tonaj bazında liderliği ele geçirirken, tezgahların en pahalı ürünü ise kabuklu deniz hayvanları oldu. İstanbul'un balık hali verileri, hem tüketici tercihlerindeki değişimi hem de artan maliyetlerin fiyatlara yansımasını ortaya koyuyor.
Kültür balığı liderliği ele geçirdi
Haziran ayının en çok satılan deniz ürünü tonaj bazında kültür balığı (çoğunlukla levrek ve çipura) oldu. Toplam satışın yüzde 40'ını oluşturan bu türler, doğal avcılığa göre daha istikrarlı fiyat aralığında sunuluyor. Geçen yılın aynı döneminde ilk sırada yer alan hamsi, bu yıl haziranda ikinci sıraya geriledi. Uzmanlar, bu değişimin deniz suyu sıcaklığındaki artış ve av yasaklarıyla ilişkili olduğunu belirtiyor. Kültür balığı fiyatları kilogram başına 50-70 TL arasında değişirken, hamsi 120-150 TL bandında satıldı.
En pahalı ürün: Kabuklu deniz hayvanları
Haziran ayının en pahalı deniz ürünü, ortalama kilogram fiyatı 300 TL'yi aşan kabuklu deniz hayvanları (karides, ıstakoz, yengeç) oldu. Bu ürünler özellikle lüks restoranlar ve oteller tarafından talep ediliyor. İkinci sırada ise dil balığı (ortalama 200 TL/kg) yer aldı. Uygun fiyatlı alternatifler arayan tüketiciler için palamut ve istavrit (40-60 TL/kg) öne çıkıyor.
Balık fiyatları neden artıyor?
İstanbul Hal Müdürlüğü yetkilileri, fiyat artışlarındaki en önemli faktörün akaryakıt ve yem maliyetlerindeki yükseliş olduğunu vurguluyor. Deniz suyu sıcaklığının mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi, balık göçlerini etkileyerek av verimini düşürdü. Ayrıca Karadeniz'deki av yasakları nedeniyle hamsi arzında yüzde 30 azalma yaşandı. Tüketici dernekleri ise hal dışı satışlardaki spekülasyonlara dikkat çekiyor. İSYÖN, şeffaf fiyatlandırma için mobil uygulama ve pazar yerlerinde anlık fiyat bilgisi sunmaya devam ediyor.
Pazar alışverişinde nelere dikkat edilmeli?
Uzmanlar, taze balık alırken solungaçlarının parlak kırmızı, gözlerinin canlı ve pullarının parlak olmasına dikkat edilmesi gerektiğini hatırlatıyor. Donmuş ürünlerde ise etiket üzerinde avlanma tarihi ve menşe bilgisi bulunması önem taşıyor. İstanbul'un özellikle Kadıköy, Beşiktaş ve Karaköy'deki balıkçıları, perşembe ve cuma günleri daha uygun fiyatlı taze ürün sunabiliyor.
Gelecek aylarda ne bekleniyor?
Deniz suyu sıcaklığının ağustos sonuna kadar yüksek seyretmesi beklenirken, sonbaharda palamut ve lüfer gibi göçmen balıkların bollaşması öngörülüyor. Kültür balığı üretiminde yaz döneminde yüzde 10 artış hedefleniyor. Ancak girdi maliyetleri düşmediği sürece fiyatların yıl sonuna kadar yüksek kalacağı tahmin ediliyor. Tüketicilerin bütçelerini korumak için mevsimine uygun ve bol bulunan balıkları tercih etmesi öneriliyor.
İstanbul'un balık hali verileri, kentteki deniz ürünleri pazarının yapısal dönüşümünü gözler önüne seriyor. Doğal av baskısı ve iklim değişikliği karşısında kültür balıkçılığı ve ithalat giderek daha belirleyici hale geliyor. Bu durum, yerel balıkçıların rekabet gücünü zayıflatırken, tüketicilerin alışkanlıklarını da değiştiriyor. Sürdürülebilir balıkçılık politikaları ve tedarik zincirinde şeffaflık, hem üretici hem de tüketici için kritik önem taşıyor.
