Jeoloji Mühendisliği uzmanı Prof. Dr. Osman Bektaş'ın sosyal medya hesabından paylaştığı Orta Marmara'daki mikro deprem kümesine yönelik bilimsel değerlendirmeler, İstanbul'da beklenen büyük deprem tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Bektaş'ın "Marmara Denizi'nde art arda meydana gelen küçük depremler, büyük bir depremin habercisi olabilir mi?" sorusu, hem uzmanlar hem de kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor.
Mikro deprem kümesi ne anlama geliyor?
Marmara Denizi'nde son günlerde kaydedilen 2 ila 4 büyüklüğündeki onlarca deprem, Adalar ve Silivri açıklarında yoğunlaştı. Prof. Dr. Bektaş, bu kümenin normal fay hareketliliğinden ziyade, Orta Marmara segmentindeki gerilim birikimine işaret edebileceğini belirtiyor. Jeofizik verilere göre, bu tür mikro depremler bazen bir ana şokun öncüsü olabilir. Ancak her mikro deprem kümesi mutlaka büyük bir depreme yol açmaz; bu, fayın mekanik özelliklerine ve gerilim transfer modellerine bağlıdır.
Bektaş'ın paylaşımlarında yer alan haritalar, 2023 yılı boyunca Marmara Bölgesi'nde meydana gelen depremlerin dağılımını gösteriyor. Özellikle Kumburgaz Fayı olarak bilinen segmentte yoğunlaşma dikkat çekiyor. AFAD ve Kandilli Rasathanesi verilerine göre, bu bölgede sismik aktivite son 10 yılın ortalamasının üzerinde seyrediyor.
Deprem senaryoları ve siyasi yansımaları
İstanbul'da beklenen depremin büyüklüğü ve zamanı üzerine yürütülen tartışmalar, doğal olarak siyasi arenada da yankı buluyor. TOKİ kentsel dönüşüm projeleri, yapı denetim reformları ve belediyelerin hazırlık seviyesi gibi konular, her deprem uyarısının ardından yeniden gündeme geliyor. Prof. Dr. Bektaş'ın açıklamaları sonrası, muhalefet partileri iktidara çağrı yaparak İstanbul'da acil eylem planı talep etti. AK Parti sözcüleri ise hali hazırda yürütülen deprem dönüşüm projelerinin planlandığı gibi devam ettiğini, paniğe gerek olmadığını vurguladı.
Uzmanlar, mikro depremlerin bir alarm değil, bir hatırlatma olduğunu belirtiyor. 1999 Marmara Depremi'nin ardından 25 yılı aşkın süredir büyük bir kırılma yaşanmazken, bilim insanları fay üzerindeki birikmiş enerjinin giderek arttığı konusunda hemfikir. İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin son raporuna göre, kentte 1,5 milyona yakın yapı riskli durumda. Bu yapıların büyük bölümü için henüz dönüşüm süreci başlatılmadı.
Deprem bilimciler, sosyal medyanın bu tür konularda yarattığı kirliliğe de dikkat çekiyor. Prof. Dr. Bektaş'ın paylaşımları binlerce kez etkileşim alırken, birçok sahte uzman da asılsız iddialarda bulundu. Kandilli Rasathanesi, resmi açıklamasında "Mikro depremler rutin sismik aktivitenin bir parçasıdır; halkı tedirgin edecek türden bir gelişme bulunmamaktadır" ifadelerine yer verdi.
Bağlam ve bağımsız değerlendirme
Prof. Dr. Osman Bektaş'ın uyarıları, Marmara Bölgesi'ndeki sismik gerçeği bir kez daha hatırlatmış durumda. Ancak bilimsel camia, tek bir mikro deprem kümesine dayanarak kesin bir çıkarım yapmanın mümkün olmadığı konusunda uyarıyor. Deprem hazırlıkları bir kez daha gündeme otururken, asıl tartışılması gereken bireysel ve kurumsal farkındalığın nasıl artırılacağı. Siyaset üstü bir konu olması gereken deprem risk yönetimi, maalesef her kriz anında olduğu gibi kısa vadeli çekişmelere kurban gidiyor. Umarız ki bu tartışma, somut adımlarla sonuçlanır ve İstanbul bir gün gerçekten hazır bir şehir haline gelir.
