İsrail'in aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, ABD ile İran arasında varılan mutabakata rağmen Tahran yönetimini devirmeye yönelik çalışmalarını sürdüreceklerini duyurdu. Smotrich'in bu açıklaması, uluslararası toplumda yeni bir tartışma başlatırken, Orta Doğu'daki hassas dengeleri yeniden gündeme taşıdı. İsrailli bakan, yaptığı yazılı açıklamada, 'İran'daki mevcut rejimin bölge için bir tehdit olduğunu ve bu tehdidin ortadan kaldırılması gerektiğini' vurguladı.
Smotrich'in Sert Çıkışı
Bezalel Smotrich, İsrail'in en tartışmalı isimlerinden biri olarak biliniyor. Daha önce de Filistinlilere yönelik sert söylemleriyle gündeme gelen bakan, bu kez İran hedefini işaret etti. Smotrich, 'ABD ile İran arasındaki anlaşma bizim için bağlayıcı değildir. Biz, İsrail'in güvenliği için Tahran yönetiminin devrilmesi gerektiğine inanıyoruz ve bu yönde çalışmalarımızı sürdüreceğiz' ifadelerini kullandı. Bakanın bu sözleri, İsrail-Iran geriliminin yeniden tırmanmasına yol açtı.
ABD-İran Mutabakatı ve İsrail'in Tutumu
ABD ve İran arasında, nükleer program konusunda sağlanan mutabakat, uluslararası toplum tarafından genel olarak olumlu karşılanmıştı. Ancak İsrail yönetimi, bu anlaşmayı yetersiz bularak eleştirmişti. Başbakan Binyamin Netanyahu da daha önce yaptığı açıklamalarda, İran'ın nükleer silah elde etmesini engellemek için her türlü önlemi alacaklarını belirtmişti. Smotrich'in açıklamaları, İsrail'in bu konudaki kararlılığını bir kez daha ortaya koydu. Öte yandan, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Said Hatipzade, Smotrich'in sözlerine tepki göstererek, 'Bu tür tehditler, bölgesel barışı tehlikeye atmaktan başka bir işe yaramaz' dedi.
Bölgesel ve Küresel Tepkiler
Smotrich'in rejim değişikliği çağrısı, başta Ortadoğu ülkeleri olmak üzere birçok ülkeden tepki topladı. Suudi Arabistan, Mısır ve Ürdün gibi ülkeler, ihtiyatlı bir dil kullanarak tansiyonun düşürülmesi çağrısında bulundu. Avrupa Birliği ise, 'Uluslararası hukuka aykırı söylemlerden kaçınılması gerektiğini' vurguladı. ABD Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, 'Mevcut mutabakatın korunması ve diyaloğun sürdürülmesi önceliğimizdir' denildi. Rusya ve Çin ise, iki ülke arasındaki anlaşmazlığın diplomatik yollarla çözülmesi gerektiğini savundu.
Geçmişten Günümüze İsrail-İran Gerilimi
İsrail ve İran arasındaki düşmanlık, 1979 İran İslam Devrimi'ne kadar uzanıyor. Devrim öncesinde iki ülke arasında yakın ilişkiler bulunurken, devrimle birlikte ilişkiler kopma noktasına geldi. İran, İsrail'i 'Siyonist rejim' olarak nitelendirirken, İsrail de İran'ı nükleer tehdit olarak görüyor. Zaman zaman doğrudan askeri çatışmaların eşiğine gelen iki ülke arasında, son yıllarda siber saldırılar ve vekalet savaşları yaşanıyor. Smotrich'in bu açıklaması, gerilimi daha da tırmandırma potansiyeli taşıyor.
İsrailli bakanın bu sözleri, uluslararası toplumda endişeyle karşılanırken, bölgedeki istikrarsızlığın derinleşebileceği yorumları yapılıyor. Bağımsız analistler, İsrail'in iç siyasetindeki aşırı sağcı eğilimlerin dış politikaya yansımasının, ülkeyi uluslararası alanda yalnızlaştırabileceği uyarısında bulunuyor. Öte yandan, İran'ın olası bir rejim değişikliği girişimine karşı koyma kapasitesi ve bölgesel müttefiklerinin desteği, İsrail'in bu hedefinin ne kadar gerçekçi olduğu sorusunu akıllara getiriyor.
