İsrail ordusu, ABD öncülüğündeki ateşkes müzakerelerinin çökmesinin ardından Lübnan'ın güneyindeki bazı beldelere yönelik saldırı tehdidinde bulunarak, bölge sakinlerine evlerini derhal terk etmeleri çağrısı yaptı. Gerginlik, sınırdaki çatışmaların tırmanmasıyla birlikte sivillerin can güvenliği endişelerini artırıyor.
Tehdit edilen bölgeler ve tahliye uyarıları
İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) sözcüsü, yaptığı yazılı açıklamada, Lübnan'ın güneyinde belirlenen hedeflere yönelik hava saldırılarının planlandığını duyurdu. Açıklamada, “Hizbullah'ın askeri altyapısını hedef alan operasyonlarımız kapsamında, bazı yerleşim yerlerindeki sivillerin bölgeden uzaklaşması zorunludur” ifadelerine yer verildi. Sözcü, tehdit edilen bölgelerin haritasını paylaşarak, tahliye için 24 saat süre tanındığını belirtti.
Lübnanlı yetkililer, İsrail'in çağrısını “psikolojik savaş” olarak nitelendirirken, Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Barış Gücü (UNIFIL) ise taraflara itidal çağrısında bulundu. Bölgedeki insani yardım kuruluşları, olası bir saldırı öncesinde tahliye yollarının hazır olduğu ancak sivillerin büyük kısmının evlerini terk etmediği bilgisini verdi.
Müzakereler neden çöktü?
ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken'ın arabuluculuğunda yürütülen müzakereler, iki hafta süren görüşmelerin ardından somut bir ilerleme kaydedemeden sona erdi. Görüşmelerde ele alınan başlıca konular arasında sınır güvenliği, Hizbullah'ın silahsızlandırılması ve İsrail'in Lübnan hava sahasında uçuş yasağı gibi talepler vardı. Ancak kaynaklar, taraflar arasındaki temel farklılıkların aşılamadığını vurguladı.
Lübnan Başbakanı Necib Mikati, yaptığı basın açıklamasında, İsrail'in “gerçek dışı koşullar” öne sürdüğünü belirterek, “Egemenlik haklarımızdan taviz vermemiz mümkün değil” dedi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise, “Lübnan'dan gelebilecek her türlü tehdide karşı kendimizi savunma hakkımızı kullanacağız” şeklinde konuştu.
Analistlere göre müzakerelerin başarısız olması, bölgede yeni bir çatışma dalgasının habercisi olabilir. Stratejik düşünce kuruluşu SETA'nın ortadoğu uzmanı Dr. Mehmet Yılmaz, “İsrail, kuzey sınırındaki güvenlik endişelerini gidermek için askeri seçeneklere yönelmiş durumda. Bu da Lübnan'da daha geniş çaplı bir çatışma riskini beraberinde getiriyor” değerlendirmesinde bulundu.
Bölgesel etkiler ve uluslararası tepkiler
İsrail'in tehditleri, Ortadoğu'da zaten kırılgan olan dengeleri daha da sarsarken, uluslararası toplumdan farklı sesler yükseliyor. ABD, “İsrail'in kendini savunma hakkına sahip olduğunu” ancak “sivillerin korunması gerektiğini” belirtti. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, tarafları “derhal ateşkes”e çağırarak, “Yeni bir savaşın bedelini sadece Lübnan değil, tüm dünya ödeyecek” uyarısında bulundu.
Rusya Dışişleri Bakanlığı, “durumun askeri bir çözümünün olmadığını” vurgularken, İran ise “İsrail'in bu maceracı adımları bölgede yangını körüklüyor” açıklamasını yaptı. Suudi Arabistan liderliğindeki Körfez İşbirliği Konseyi, acil bir toplantı düzenleyerek “Lübnan'ın güvenliğine yönelik her türlü tehdidi kınadığını” duyurdu.
Ekonomik yansımalar
Gerginlik, küresel petrol fiyatlarında ani bir yükselişe neden olurken, Lübnan ekonomisi zaten ağır bir krizle boğuşuyor. Ülke, 2019'dan bu yana yaşanan mali çöküşün ardından hiperenflasyon ve işsizlikle mücadele ediyor. Lübnan Lirası, son bir yılda dolar karşısında %90 değer kaybetti. Uzmanlar, olası bir askeri çatışmanın Lübnan'ı daha da derin bir yoksulluğa sürükleyeceği uyarısını yapıyor.
Borsa İstanbul'da da etkiler hissedilirken, savunma hisselerinde yükseliş gözleniyor. Analistler, jeopolitik risklerin yatırımcıları tedirgin ettiğini ve altın gibi güvenli limanlara yönelimi artırdığını belirtiyor.
İsrail'in tehditlerinin ardından bölgede tansiyon yüksek kalırken, tüm gözler bu hafta yapılması planlanan BM Güvenlik Konseyi acil toplantısına çevrilmiş durumda. Uluslararası toplumun müdahalesi, savaşın eşiğindeki iki ülke arasında yeniden bir ateşkes umudunu canlı tutuyor.
