NATO’nun kritik zirvesi öncesinde Türkiye ile ABD arasında F-35 savaş uçakları ve jet motorları konusunda bir iş birliği yapılabileceği yönündeki sinyaller, İsrail cephesinde tedirginliğe yol açtı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Türkiye’ye F-35 tedarik edilmesi ve jet motoru üretiminde iş birliği yapılması halinde Orta Doğu’daki güç dengelerinin bozulacağını savundu. Netanyahu, bu gelişmelerin İsrail’in bölgedeki askeri üstünlüğünü tehdit ettiğini ileri sürdü.
Netanyahu'dan 'güç dengesi' vurgusu
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, yaptığı yazılı açıklamada, “Türkiye’nin F-35 savaş uçağına sahip olması ve jet motoru teknolojisinde ABD ile iş birliği yapması, Orta Doğu’daki güç dengesini temelden değiştirir. İsrail’in bölgedeki caydırıcılığı zedelenir” ifadelerini kullandı. Netanyahu, ABD’li yetkililere bu yönde görüşlerini ilettiğini de belirtti. İsrail Başbakanı, Türkiye’nin F-35 programından çıkarılmasının ardından bu tür bir iş birliğinin “tehlikeli bir emsal” oluşturacağını sözlerine ekledi.
Türkiye-ABD yakınlaşması: F-35 ve motor iş birliği
Türkiye, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi alması nedeniyle 2019 yılında F-35 programından çıkarılmıştı. Ancak son dönemde Ankara ile Washington arasında savunma sanayii alanında yeni bir yakınlaşma dönemi yaşanıyor. ABD Başkanı Joe Biden yönetimi, Türkiye’ye F-16 modernizasyon kitleri ve yeni F-16 savaş uçakları satışını onaylamıştı. Şimdi ise sırada F-35’e geri dönüş ve jet motoru iş birliği var. NATO Zirvesi’nde liderlerin bu konuları ele alması bekleniyor.
İsrail’in endişeleri ve bölgesel etkiler
İsrail, bölgedeki askeri üstünlüğünü F-35 savaş uçaklarına borçlu. Ülke, şu anda Orta Doğu’da en fazla F-35’e sahip ülke konumunda. Türkiye’nin de F-35 alması halinde bu avantajın ortadan kalkacağı düşünülüyor. Ayrıca jet motoru teknolojisindeki iş birliği, Türkiye’nin yerli savaş uçağı KAAN’ın motor geliştirme sürecini hızlandırabilir. Bu durum, İsrail için sadece bugün değil, uzun vadede de bir tehdit oluşturuyor. Uzmanlar, İsrail’in ABD Kongresi’ndeki lobi faaliyetleriyle bu iş birliğini engellemeye çalışacağını tahmin ediyor.
NATO Zirvesi’nde masadaki dosyalar
NATO Zirvesi, Türkiye-ABD ilişkilerindeki normalleşme sürecini hızlandırabilir. Zirvede sadece F-35 değil, aynı zamanda Suriye’nin kuzeyi, Doğu Akdeniz ve enerji konuları da ele alınacak. Türkiye’nin NATO’daki stratejik önemi, ABD’yi Ankara ile iş birliğine iten başlıca faktör. İsrail ise bu yakınlaşmanın kendi çıkarlarına aykırı olduğunu düşünüyor.
Bağımsız değerlendirme
Türkiye-ABD savunma iş birliği, yalnızca bir silah ticareti meselesi değil; aynı zamanda bölgesel güç dengelerini yeniden şekillendirebilecek bir hamle. Netanyahu’nun sert tepkisi, İsrail’in bu değişimden ne kadar rahatsız olduğunu gösteriyor. Ancak Ankara’nın NATO içindeki konumu ve savunma sanayiindeki bağımsızlık arayışı, bu iş birliğini kaçınılmaz kılıyor. İsrail’in itirazları sürecek olsa da, Türkiye’nin F-35’e dönüşü ve jet motoru teknolojisinde ilerlemesi, önümüzdeki yıllarda Orta Doğu’nun askeri haritasını değiştirebilir.
