ABD ile İran arasında varılan gizli anlaşma, Tel Aviv'deki yer altı sığınağında toplanan İsrail kabinesinde adeta şok etkisi yarattı. Başbakan Binyamin Netanyahu, ABD tarafından saf dışı bırakılırken, hem kendi partisi Likud hem de muhalefet tarafından ülkenin güvenliğini tehlikeye atmakla suçlanıyor. Kriz, Netanyahu'nun siyasi kariyerinin en zorlu sınavlarından biri olarak değerlendiriliyor.
Anlaşmanın perde arkası: Tel Aviv'de panik
İddiaya göre ABD Başkanı Joe Biden yönetimi, İran'ın nükleer programını sınırlandırması karşılığında yaptırımları kademeli olarak kaldırmayı öngören bir anlaşma imzaladı. Anlaşma, İsrail'e önceden haber verilmeden yürürlüğe konuldu. Netanyahu'nun sığınakta topladığı acil kabine toplantısında, istihbarat servislerinin anlaşmayı son anda öğrendiği ortaya çıktı. Kabine üyeleri, anlaşmanın İran'ın bölgesel faaliyetlerini artırmasından ve İsrail'in caydırıcılığını zayıflatmasından endişe ediyor.
Netanyahu'ya çift taraflı baskı
Likud içinden muhalif sesler yükselirken, muhalefet lideri Yair Lapid, Netanyahu'yu İsrail'in çıkarlarını savunamamakla suçladı. Lapid, "Netanyahu, kişisel çıkarları uğruna ülkenin güvenliğini riske attı" dedi. Ekonomi çevreleri, anlaşmanın petrol fiyatlarını düşürmesi ve küresel piyasaları rahatlatması beklenirken, İsrail'in savunma harcamalarında artışa gidilebileceğini belirtiyor. Askeri uzmanlar, anlaşmanın İran'ın nükleer silah üretme kapasitesini tamamen durdurmadığına dikkat çekiyor.
Bölgesel yansımalar ve Türkiye'nin duruşu
Anlaşma, Ortadoğu'da yeni bir denge yaratabilir. Suudi Arabistan ve BAE, anlaşmayı ihtiyatla karşılarken, Türkiye resmi olarak henüz açıklama yapmadı. Ancak Ankara'nın, İran'la enerji işbirliğini artırması ve bölgesel nüfuz mücadelesinde denge politikası izlemesi bekleniyor. İsrail'in olası askeri müdahale seçeneği ise ABD'nin sert uyarıları nedeniyle masada duruyor.
Değerlendirme: Netanyahu'nun en zor sınavı
Netanyahu, daha önce de İran nükleer anlaşmasına (JCPOA) karşı çıkmış ve 2018'de ABD'yi anlaşmadan çekilmeye ikna etmişti. Bu kez hem ABD'nin değişen politikası hem de iç siyasette artan baskı, liderliğini sorgulatıyor. Anlaşmanın uygulanması halinde Netanyahu'nun istifa çağrılarıyla karşılaşması sürpriz olmaz. Öte yandan, İran'ın nükleer faaliyetlerinin tamamen durmaması, uzun vadede yeni bir krizi tetikleyebilir. Bu gelişme, İsrail'in bölgesel stratejisini yeniden gözden geçirmesini zorunlu kılarken, dünya kamuoyu anlaşmanın detaylarını bekliyor.
