İsrail'in işgali altındaki tarihi Filistin topraklarında ezan sesini susturmayı amaçlayan tartışmalı yasa tasarısı, İsrail Meclisi'nde (Knesset) yapılan ön oylamada kabul edildi. 55 lehte ve 48 aleyhte oyla geçen tasarı, camilerde hoparlörle ezan okunmasını yasaklamayı öngörüyor. Tasarının asıl oylaması önümüzdeki haftalarda yapılacak.
Tasarının içeriği ve gerekçesi
İsrail milletvekili Moti Yogev tarafından sunulan tasarı, 'gürültü kirliliği' gerekçesiyle camilerde sabah, öğle, ikindi, akşam ve yatsı vakitlerinde hoparlörle ezan okunmasını yasaklıyor. Tasarıda, 'Dini ibadet binalarından yayılan sesin çevre sakinlerini rahatsız ettiği' iddia ediliyor. Ancak eleştirmenler, bu tasarının Müslümanların ibadet özgürlüğünü hedef aldığını ve dini ayrımcılık olduğunu belirtiyor.
Tepkiler ve tartışmalar
Filistin yönetimi ve birçok İslam ülkesi tasarıya sert tepki gösterdi. Hamas, 'Bu, kutsallarımıza yönelik bir saldırıdır' açıklamasında bulundu. İsrail'deki Arap vekiller ise tasarının 'ırkçı' olduğunu ve bölgede gerilimi artıracağını ifade etti. İsrail'deki bazı laik gruplar ise tasarıyı 'din-devlet ayrılığı' adına destekliyor. Tasarının yasalaşması durumunda, camilerde ezanın hoparlörsüz olarak okunmasına izin verilecek, ancak bu da geleneksel uygulamayı büyük ölçüde kısıtlayacak.
Tarihsel bağlam
İsrail'de daha önce de ezanı kısıtlamaya yönelik girişimler olmuştu. 2016'da benzer bir yasa tasarısı mecliste reddedilmişti. Ancak son yıllarda aşırı sağ partilerin güç kazanmasıyla birlikte bu tür yasalar yeniden gündeme geliyor. İsrail, nüfusunun yaklaşık %20'sini oluşturan Arap vatandaşlarının dini özgürlükleri konusunda sık sık eleştiriliyor. Birleşmiş Milletler ve İnsan Hakları İzleme Örgütü gibi kuruluşlar, İsrail'i Filistinlilere yönelik ayrımcı uygulamaları nedeniyle kınıyor.
Bu tasarı, uluslararası kamuoyunda da geniş yankı uyandırdı. Türkiye Dışişleri Bakanlığı, 'İsrail'in bu yasağı, dini hoşgörüyle bağdaşmamaktadır' şeklinde bir açıklama yaptı. Suudi Arabistan, Mısır ve Ürdün de benzer endişelerini dile getirdi. Tasarının yasalaşması halinde, Kudüs'teki Mescid-i Aksa ve diğer kutsal mekanlarda da uygulanabileceği endişesi var.
Önümüzdeki günlerde tasarının komisyon görüşmeleri ve nihai oylaması yapılacak. Sivil toplum örgütleri, İsrail Yüksek Mahkemesi'ne başvurmayı planlıyor. Bu gelişme, bölgede tansiyonu yükseltirken, İsrail'deki Arap vatandaşlarının protestoları devam ediyor.
