İsrail Meclisi (Knesset), işgal altındaki Batı Şeria'da Filistin topraklarından gasbedilerek kurulan 59 yasa dışı yerleşim birimine vergi muafiyeti sağlayan yasa tasarısını onayladı. Karar, uluslararası hukuka aykırı olarak değerlendirilen yerleşimlerin ekonomik olarak teşvik edilmesi anlamına geliyor. Tasarı, İsrail'deki koalisyon hükümetinin sağ kanat partilerinin desteğiyle kabul edilirken, muhalefet tarafından sert bir şekilde eleştirildi.
Yasa ne öngörüyor?
Onaylanan yasa tasarısına göre, Batı Şeria'daki 59 İsrail yerleşim birimi, emlak vergisi (arnona) ve diğer bazı yerel vergilerden muaf tutulacak. Bu düzenleme, yerleşimcilerin yaşam maliyetini düşürmeyi ve bölgeye daha fazla İsraillinin taşınmasını teşvik etmeyi amaçlıyor. Vergi muafiyetinin yıllık maliyetinin yaklaşık 200 milyon şekel (55 milyon dolar) olması bekleniyor.
Tepkiler ve hukuki boyut
Filistin yönetimi, kararı kınayarak bunun “işgalin derinleşmesi” anlamına geldiğini belirtti. Filistin Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, “İsrail'in yasa dışı yerleşimleri teşvik eden bu adımı, uluslararası toplumun iradesine ve iki devletli çözüm umutlarına darbe vurmaktadır” denildi. Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği de daha önce benzer düzenlemelere karşı çıkmıştı. Uluslararası hukuka göre, işgal altındaki topraklarda yerleşim kurmak ve bunları teşvik etmek yasaktır.
Ekonomik ve siyasi bağlam
Karar, İsrail'de koalisyon hükümetinin yerleşimci gruplara verdiği desteğin bir parçası olarak görülüyor. Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki hükümet, geçtiğimiz yıl Batı Şeria'da binlerce yeni konut inşasına onay vermişti. Bu adımın, uluslararası kamuoyunda İsrail'e yönelik baskıları artırması ve barış sürecini daha da zora sokması bekleniyor. Ekonomik açıdan ise vergi muafiyeti, İsrail bütçesine ek bir yük getirirken, yerleşim bölgelerindeki ticari faaliyetleri canlandırabilir.
Geçmişteki benzer düzenlemeler
İsrail, daha önce de Batı Şeria'daki yerleşimlere çeşitli vergi indirimleri ve sübvansiyonlar sağlamıştı. 2017'de kabul edilen bir yasayla, yerleşim birimlerinde oturanlara gelir vergisinde %20'ye varan indirim getirilmişti. Ancak bu kez sağlanan muafiyet, özellikle emlak vergisini kapsaması nedeniyle daha kapsamlı bir teşvik olarak değerlendiriliyor.
Bağımsız değerlendirme: Bu karar, İsrail'in Batı Şeria'yı fiilen ilhak etme politikasının bir başka ayağı olarak okunabilir. Uluslararası toplumun tepkisine rağmen yerleşimleri teşvik etmek, iki devletli çözümün uygulanabilirliğini her geçen gün azaltıyor. Ekonomik teşvikler, kısa vadede yerleşimci nüfusu artırabilir ancak uzun vadede bölgedeki gerilimi tırmandırarak güvenlik maliyetlerini yükseltebilir.
