İsrail basınında yer alan haberlere göre Tel Aviv yönetimi, Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru’nun (IMEC) İsrail’i dışarıda bırakan bir güzergâhla hayata geçirilmesi halinde ülkenin bölgesel ekonomik ve stratejik ağırlığını yitirebileceği endişesini taşıyor. Türkiye’nin, koridorun İsrail üzerinden geçmemesi için ABD nezdinde girişimlerde bulunduğu öne sürülürken, bu durumun Washington-Tel Aviv hattında yeni bir denge arayışını gündeme getirdiği belirtiliyor.
IMEC nedir, İsrail için neden kritik?
Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru, G20 zirvesinde ABD’nin öncülüğünde duyurulan ve Hindistan’ı Basra Körfezi üzerinden Avrupa’ya bağlamayı hedefleyen bir ulaşım ve enerji projesi olarak tanımlanıyor. Projenin demiryolu ve liman bağlantılarıyla ticaret maliyetlerini düşürmesi, enerji arz güvenliğini güçlendirmesi ve bölgesel tedarik zincirlerini çeşitlendirmesi bekleniyor.
İsrail, coğrafi konumu itibarıyla bu koridorun doğal geçiş noktalarından biri olarak görülüyordu. Hayfa Limanı’nın Asya ile Avrupa arasında aktarma merkezi haline gelmesi, Tel Aviv’in ekonomik olduğu kadar diplomatik olarak da bölgesel cazibesini artıracak bir unsur olarak değerlendiriliyordu. Ancak koridorun İsrail’i bypass eden bir hatta kaydırılması, bu beklentileri tersine çevirebilir.
Türkiye’nin güzergâh hamlesi
Haberlere göre Türkiye, IMEC’in İsrail üzerinden geçmesini engellemek amacıyla ABD’de diplomatik ve siyasi düzeyde temaslarda bulunuyor. Ankara’nın, koridorun Türkiye üzerinden geçen bir güzergâhla yeniden tasarlanmasını savunduğu ifade ediliyor. Bu çerçevede Türkiye’nin, Basra Körfezi’nden başlayıp Irak üzerinden Türkiye’ye ulaşan ve ardından Avrupa’ya bağlanan bir hattı öne çıkardığı belirtiliyor.
Türkiye’nin hamleleri, yalnızca ekonomik bir güzergâh tercihi değil, aynı zamanda bölgesel güç dengelerini etkileyecek bir stratejik tercih olarak okunuyor. Ankara, koridorun kendi topraklarından geçmesi halinde hem transit gelirlerini artırmayı hem de Avrupa-Asya ticaretinde kilit ülke konumunu güçlendirmeyi hedefliyor. Bu durum, İsrail’in bölgesel lojistik merkezi olma iddiasıyla doğrudan rekabet anlamına geliyor.
Tel Aviv’de endişe: Ekonomik ve stratejik kayıp riski
İsrail basınına yansıyan değerlendirmelerde, IMEC’in İsrail’siz bir güzergâhla hayata geçirilmesinin Tel Aviv için iki boyutlu bir kayıp riski taşıdığı vurgulanıyor. Ekonomik boyutta, Hayfa Limanı’nın beklenen yatırımları çekememesi ve transit ticaretten elde edilecek gelirin azalması öngörülüyor. Stratejik boyutta ise İsrail’in ABD ve bölge ülkeleri nezdindeki “vazgeçilmez geçiş noktası” konumunun zayıflayabileceği belirtiliyor.
İsrail’in son dönemde bölgesel normalleşme süreçlerinde elde ettiği kazanımların, koridor güzergâhı tartışmasıyla birlikte yeniden test edilebileceği ifade ediliyor. Özellikle enerji ve lojistik alanında alternatif güzergâhların güç kazanması, Tel Aviv’in bölgesel ekonomik mimarideki ağırlığını sorgulatıyor.
ABD faktörü ve denge arayışı
IMEC’in ABD’nin öncülüğünde duyurulmuş olması, güzergâh tartışmasını Washington’un bölge politikalarıyla doğrudan ilişkili hale getiriyor. Türkiye’nin ABD nezdindeki girişimleri, Washington’un projeye bakışında bir değişiklik yaratıp yaratmayacağı sorusunu gündeme taşıyor. ABD’nin bugüne kadar IMEC’i İsrail’i de kapsayan bir çerçevede sunduğu biliniyor; ancak alternatif güzergâh tartışmaları, projenin nihai haritasının henüz netleşmediğini gösteriyor.
Diplomatik çevreler, koridorun güzergâhının yalnızca teknik bir tercih olmadığını, aynı zamanda bölgesel ittifakların ve ekonomik çıkar dengelerinin bir yansıması olacağını belirtiyor. Bu nedenle Türkiye’nin hamlelerinin, İsrail’in yanı sıra Körfez ülkeleri ve Hindistan’ın pozisyonlarıyla birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Bölgesel rekabetin yeni cephesi
IMEC tartışması, Doğu Akdeniz ve Orta Doğu’da uzun süredir devam eden enerji ve ticaret koridorları rekabetinin yeni bir cephesi olarak görülüyor. Türkiye’nin koridor güzergâhına ilişkin ısrarcı tutumu, Ankara’nın bölgesel lojistik haritasında dışarıda kalmama stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. İsrail’in ise bu süreçte ABD ile ilişkilerini ve bölgesel ortaklıklarını koruyarak konumunu muhafaza etmeye çalışması bekleniyor.
Projenin nihai güzergâhı netleşmese de, Türkiye’nin girişimlerinin Tel Aviv’de ciddi bir endişe kaynağı haline geldiği anlaşılıyor. İsrail basınındaki haberler, koridorun geleceğinin yalnızca bir ulaştırma projesi değil, aynı zamanda bölgesel güç dengesinin yeniden şekillenmesi anlamına geldiğini ortaya koyuyor.
IMEC’in İsrail’i dışarıda bırakan bir güzergâhla hayata geçirilmesi, Tel Aviv’in ekonomik ve stratejik konumunu sarsabilecek bir senaryo olarak öne çıkıyor. Ancak projenin çok aktörlü yapısı ve ABD’nin belirleyici rolü, nihai kararın henüz verilmediğini gösteriyor. Türkiye’nin diplomatik hamleleri ile İsrail’in denge arayışı arasındaki rekabet, önümüzdeki dönemde bölgesel ticaret ve güvenlik mimarisini şekillendirecek başlıklardan biri olmaya aday.
