İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar, sözde Ermeni soykırımına ilişkin bir tanıma tasarısını gelecek haftalarda İsrail Meclisi'ne (Knesset) sunacağını açıkladı. Saar, yaptığı yazılı açıklamada, “Soykırımın tanınması, tarihsel adalet ve insanlık onuru için bir gerekliliktir” ifadelerini kullandı. Tasarının geçmesi halinde İsrail, sözde soykırımı tanıyan ülkeler arasına katılacak.
Tasarının ayrıntıları
Gideon Saar, söz konusu tasarının bir sonraki Knesset oturumunda gündeme alınması için girişim başlattı. Bakan, tasarının 1915 olaylarını “Ermeni soykırımı” olarak kabul ettiğini ve bu yönde resmi bir tanıma çağrısı yaptığını belirtti. İsrail'de daha önce 2023 yılında benzer bir tasarı sunulmuş ancak koalisyon görüşmeleri nedeniyle sonuçlandırılamamıştı. Saar'ın bu adımı, İsrail'in bölgesel politikaları ve Türkiye ile ilişkileri bağlamında kritik bir hamle olarak değerlendiriliyor.
Uluslararası tepkiler
Tasarı, uluslararası kamuoyunda yankı uyandırdı. Türkiye Dışişleri Bakanlığı, konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmazken, diplomatik kaynaklar Ankara'nın bu girişimi yakından takip ettiğini ve gereken adımların atılacağını bildirdi. Azerbaycan ise tasarıyı kınayarak, “Tarihi gerçeklerle bağdaşmayan bu tür kararlar, bölgesel istikrarı tehdit etmektedir” açıklamasında bulundu. Ermenistan Dışişleri Bakanlığı ise tasarıyı memnuniyetle karşıladığını duyurdu.
ABD ve Fransa gibi daha önce sözde soykırımı tanıyan ülkeler, İsrail'in bu adımını olumlu karşılarken, birçok ülke ise konunun tarihçiler tarafından araştırılması gerektiğini vurguladı. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, konuyla ilgili tarafsız kalacağını belirtti.
Yakın geçmişte İsrail, 2023'te Azerbaycan'a karşı Ermenistan'ı destekleyen bir tavır sergilemiş, bu durum Ankara ile Tel Aviv arasında tansiyonu yükseltmişti. Saar'ın bu hamlesi, iki ülke arasındaki ilişkilerde yeni bir krize yol açabilir. Türkiye, daha önce benzer kararlar alan ülkelere yönelik diplomatik yaptırımlar uygulamış, büyükelçi çağırma gibi adımlar atmıştı.
1915 olayları, Türkiye tarafından “Ermeni tehciri” olarak tanımlanmakta ve soykırım iddiaları reddedilmektedir. Ankara, konunun tarihçiler tarafından tarafsız bir şekilde araştırılması çağrısında bulunurken, Ermenistan ve bazı ülkeler olayları soykırım olarak nitelendirmektedir. Birçok uluslararası kuruluş ve tarihçi, 1915 olaylarının soykırım kriterlerine uyduğunu savunmaktadır.
İsrail'in bu girişimi, Ortadoğu'da yeni bir diplomatik gerilim dalgası yaratabilir. Türkiye'nin İsrail ile ekonomik ve askeri ilişkileri bulunuyor; ancak son yıllarda iki ülke arasındaki siyasi anlaşmazlıklar derinleşmiş durumda. Saar'ın tasarıyı sunma kararı, bu anlaşmazlıklara bir yenisini eklemiş oldu.
Gelişmeler ışığında, tasarının Knesset'te ne kadar destek bulacağı ve Türkiye'nin olası yanıtı merak konusu. Uzmanlar, bu adımın İsrail'in iç siyasetinde de tartışmalara yol açabileceğini, zira bazı milletvekillerinin Türkiye ile ilişkilerin daha da kötüleşmesinden endişe duyduğunu belirtiyor.
