İsrail güçleri, işgal altındaki Batı Şeria'da Filistinlilere ait bir köyü tamamen yıktı. Olay, bölgede yıllardır süren yerinden etme politikalarının son halkası olarak kaydedildi. Köy sakinleri, yıkımın ardından enkaz altından çıkardıkları eşyalarla çadırlarda yaşam mücadelesi veriyor. Filistinli aileler, topraklarının Osmanlı döneminden bu yana kendilerine ait olduğunu belirterek, uluslararası topluma çağrıda bulundu.
Yıkımın Ardından Enkaz ve Gözyaşı
İsrail askerleri, sabahın erken saatlerinde köye girerek evleri iş makineleriyle yıktı. Yıkım sırasında çocuklar ve yaşlılar dahil onlarca kişi evlerinden çıkarıldı. Filistin Kızılayı'na bağlı ekipler, enkaz altında kalan hayvanların kurtarılması için çalışma başlattı. Köyde yaşayan 85 yaşındaki Fatma El-Abed, "Dedelerimiz bu topraklarda doğdu, biz burada doğduk. Osmanlı'dan beri buradayız. Şimdi nereye gideceğiz?" diyerek gözyaşı döktü. İsrail ordusundan yapılan açıklamada, yıkımın "yasadışı inşaat" gerekçesiyle gerçekleştirildiği öne sürüldü. Ancak bölgede faaliyet gösteren insan hakları örgütleri, yıkımın siyasi amaçlı olduğunu ve Filistinlileri topraklarından koparmayı hedeflediğini vurguluyor.
Uluslararası Hukuk Ne Diyor?
Uluslararası hukukçular, işgal altındaki topraklarda yerleşik halkın zorla yerinden edilmesinin Cenevre Sözleşmeleri'ne aykırı olduğunu belirtiyor. İsrail'in 1967'den bu yana Batı Şeria'da uyguladığı yıkım politikaları, Birleşmiş Milletler kararlarında defalarca kınandı. BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, 2023 yılında yayımladığı raporda, İsrail'in Filistinlilere yönelik sistematik baskılarının "apartheid" suçu oluşturabileceğini ifade etmişti. Uluslararası Ceza Mahkemesi, 2021'de başlattığı soruşturmada bu tür eylemleri savaş suçu kapsamında değerlendiriyor. Ancak İsrail, mahkemenin yargı yetkisini tanımadığını açıklamış durumda.
Filistinlilerin Direnişi ve Uluslararası Tepkiler
Yıkımın ardından bölgede protestolar düzenlendi. Filistin Kurtuluş Örgütü yetkilileri, olayı "etnik temizlik" olarak nitelendirdi. Avrupa Birliği Dış İlişkiler Temsilcisi, yıkımdan duyulan endişeyi dile getirerek taraflara itidal çağrısı yaptı. Türkiye Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan yazılı açıklamada, "İsrail'in Filistin halkına yönelik insanlık dışı uygulamalarını şiddetle kınıyoruz. Uluslararası toplumu, Filistinlilerin haklarını korumaya davet ediyoruz" denildi. Bölgedeki gözlemciler, İsrail'in bu tür yıkımlarla Batı Şeria'da Yahudi yerleşimlerini genişletmeyi amaçladığını belirtiyor. Son bir yılda Batı Şeria'da 500'den fazla Filistinlinin evinin yıkıldığı kaydedildi.
Tarihsel Arka Plan: Osmanlı'dan Bugüne
Filistin toprakları, 1517'den 1917'ye kadar Osmanlı İmparatorluğu hakimiyetinde kaldı. Bu dönemde bölgede Arap ve Yahudi toplulukları bir arada yaşadı. I. Dünya Savaşı'nın ardından bölge İngiliz mandası altına girdi. 1948'de İsrail Devleti'nin kurulmasıyla Filistinlilerin büyük bir kısmı yerinden edildi. 1967 Altı Yıllık Savaş'ta İsrail, Batı Şeria'yı işgal etti. O günden bu yana bölgede İsrail yerleşimleri genişlerken, Filistinlilerin mülk edinme ve inşaat izni alması neredeyse imkansız hale geldi. Köy sakinleri, tapu kayıtlarının Osmanlı arşivlerinde bulunduğunu ancak İsrail mahkemelerinin bu belgeleri tanımadığını ifade ediyor. Uluslararası Af Örgütü'nün raporuna göre, İsrail yönetimi 2024'te Batı Şeria'da 1.200'den fazla yıkım gerçekleştirdi; bu, son on yılın en yüksek rakamı.
İnsani Kriz Derinleşiyor
Yıkımın ardından köydeki aileler, yakınlardaki bir okul bahçesine sığındı. Kış aylarının yaklaşmasıyla birlikte barınma ve ısınma sorunu had safhada. Birleşmiş Milletler Yakın Doğu'daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı (UNRWA), bölgeye acil yardım ulaştırmaya çalışıyor ancak İsrail'in uyguladığı kısıtlamalar nedeniyle yardımlar gecikiyor. Filistin Sağlık Bakanlığı, yıkım sırasında yaralanan 12 kişinin hastaneye kaldırıldığını, bunlardan üçünün durumunun ağır olduğunu bildirdi. Bölgede görev yapan doktorlar, temiz su ve ilaç sıkıntısı nedeniyle salgın hastalık riskine dikkat çekiyor. İsrail ise yıkımların "terör altyapısını" hedef aldığını savunuyor; ancak yıkılan köyde herhangi bir silahlı faaliyet olduğuna dair kanıt sunulmuş değil.
Batı Şeria'daki bu son yıkım, İsrail-Filistin çatışmasının sadece askeri değil, aynı zamanda demografik ve hukuki bir boyut kazandığını gösteriyor. Filistinliler, uluslararası mahkemelerden çıkacak kararların uygulanması için baskı yapılmasını talep ediyor. Ancak mevcut jeopolitik dengede, İsrail'in yıkım politikalarının durdurulması kısa vadede olası görünmüyor. Uluslararası toplumun etkili yaptırımlar uygulamaması, bölgede kalıcı bir barış umudunu zayıflatıyor. Köy sakinlerinin "Osmanlı'dan beri buradayız" sözü, sadece bir aidiyet ifadesi değil, aynı zamanda yerinden edilme politikalarına karşı tarihsel bir direnişin sembolü haline gelmiş durumda.
