İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından hazırlanan "Türkiye'nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2025" araştırması, sanayi sektöründeki kârlılık sorununu gözler önüne serdi. Araştırmaya göre, üretimden satışlar yüzde 25,7 artarak 1,75 trilyon liraya ulaşırken, reel büyüme sadece binde 2 düzeyinde kaldı. Sanayicinin elde ettiği kârın büyük bir bölümü ise artan finansman giderlerine gitti.
Kârlılıkta Sert Düşüş
İSO'nun açıkladığı verilere göre, ikinci 500 büyük sanayi kuruluşunun faaliyet kârı bir önceki yıla göre yüzde 15,2 artış gösterdi. Ancak bu artış, aynı dönemde yüzde 40'a yakın artan finansman giderleri karşısında eridi. Net kâr, finansman giderlerindeki yükseliş nedeniyle yalnızca yüzde 3,5 artabildi. Böylece net kârın üretimden satışlara oranı yüzde 7,1'den yüzde 6,2'ye geriledi.
Finansman Yükü Arttı
Sanayi kuruluşlarının borçlanma maliyetleri, yüksek faiz ortamı ve enflasyonist baskılar nedeniyle hızla yükseldi. İkinci 500 listesinde yer alan firmaların toplam finansman giderleri 2024 yılında yüzde 38,5 artarak 180 milyar liraya ulaştı. Bu durum, şirketlerin yatırım ve büyüme planlarını olumsuz etkiledi. Uzmanlar, finansman yükünün özellikle küçük ve orta ölçekli sanayi kuruluşlarını daha fazla zorladığını belirtiyor.
Reel Büyüme Sınırlı Kaldı
Üretimden satışlardaki nominal artışa rağmen, enflasyonun yüksek seyretmesi reel büyümeyi sınırladı. İSO verilerine göre, ikinci 500'ün üretimden satışlarındaki reel artış yalnızca binde 2 oldu. Bu oran, Türkiye ekonomisinin genel büyüme performansının altında kalırken, sanayi sektörünün yavaşladığına işaret etti. İstihdamda ise sınırlı bir artış kaydedildi: listedeki firmaların toplam istihdamı yüzde 2,1 artışla 600 bine yaklaştı.
Sanayicinin Beklentileri
İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan, araştırma sonuçlarına ilişkin yaptığı değerlendirmede, "Sanayicimiz yüksek finansman maliyetleri ve belirsiz makroekonomik ortamda faaliyet göstermeye çalışıyor. Kârlılığın korunabilmesi için faizlerin düşürülmesi, finansmana erişimin kolaylaştırılması ve yapısal reformların hayata geçirilmesi kritik önem taşıyor" dedi. Bahçıvan, ayrıca kamu bankalarının sanayi kredilerine daha fazla ağırlık vermesi gerektiğini vurguladı.
Değerlendirme
İSO'nun ikinci 500 listesi, Türkiye'nin sanayi yapısında ölçek sorununu ve finansman darboğazını net bir şekilde ortaya koyuyor. Yüksek enflasyon ve faiz ortamında, sanayi şirketleri kâr etmekte zorlanırken, yatırım yapma kapasiteleri de daralıyor. Önümüzdeki dönemde, hükümetin enflasyonu düşürme ve faizleri aşağı çekme yönündeki adımları, sanayicinin nefes alması için kritik olacak. Ancak kısa vadede, finansman giderlerinin kârlılığı baskılamaya devam etmesi bekleniyor.
