İstanbul Sanayi Odası (İSO), Türkiye ekonomisinin en önemli göstergelerinden biri olan 'Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu Araştırması'nın 2025 yılı sonuçlarını açıkladı. Listeye göre, üretimden satışlar bazında Türkiye'nin en büyük sanayi kuruluşu yine TÜPRAŞ oldu. Petrol rafinerisi devi, 698,8 milyar liralık üretimden satış geliriyle zirvedeki yerini korudu. Araştırma, Türk sanayisinin pandemi sonrası toparlanma sürecini ve enflasyonist ortamda büyüme eğilimini gözler önüne seriyor.
İlk 10'daki diğer devler
Listede TÜPRAŞ'ı sırasıyla Ford Otosan, Toyota Otomotiv, Oyak Renault, Star Rafineri, Enerjisa Enerji, Ereğli Demir Çelik, Arçelik, İçdaş Çelik ve THY Teknik A.Ş. takip etti. Otomotiv sektörü ilk sıralarda ağırlığını korurken, enerji ve çelik şirketleri de listede önemli yer tuttu. İSO verilerine göre, 500 büyük sanayi kuruluşunun toplam üretimden satışları bir önceki yıla göre nominal olarak yüzde 45 artışla 8,2 trilyon liraya ulaştı. Ancak enflasyon düzeltmesi yapıldığında reel büyümenin daha mütevazı olduğu görülüyor.
Sektörel ve bölgesel dağılım
İSO 500 listesinde en fazla firma, 108 kuruluşla gıda ve içecek sektöründen yer alırken, bunu 75 firmayla ana metal sanayi izledi. Otomotiv sektörü 36 firmayla listedeki ağırlığını korurken, kimya ve plastik ürünleri sektörü de 55 firmayla dikkat çekti. Bölgesel bazda İstanbul, 179 firmayla birinci sırada yer alırken, Kocaeli 52, Bursa 33, İzmir 30 ve Ankara 22 firmayla takip etti. Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinden listede yer alan firma sayısı sınırlı kaldı, bu da bölgesel kalkınma farklılıklarını ortaya koyuyor.
Ar-Ge ve ihracat göstergeleri
Listede yer alan kuruluşların Ar-Ge harcamaları 2025 yılında bir önceki yıla göre yüzde 38 artarak 45 milyar liraya yükseldi. İhracat rakamları ise dolar bazında yüzde 8 artışla 85 milyar doları aştı. Bu veriler, Türk sanayisinin katma değerli üretime yönelme çabalarını ve küresel rekabet gücünü koruma gayretini yansıtıyor. Ancak ihracatın ithalata bağımlılığı ve yüksek enerji maliyetleri hala sektörün en büyük sorunları arasında yer alıyor.
İSO Başkanı, sonuçları değerlendirirken, sanayicilerin yüksek enflasyon, faiz ve kur belirsizliği gibi makroekonomik zorluklara rağmen üretime devam ettiğini vurguladı. Ayrıca, yeşil dönüşüm ve dijitalleşme yatırımlarının hız kazanması gerektiğini belirtti. Araştırma, Türkiye'nin sanayi yapısının hala orta teknolojili ürünlerde yoğunlaştığını, yüksek teknolojili ürünlerin payının ise yüzde 5'in altında kaldığını ortaya koyuyor. Önümüzdeki dönemde yapısal reformlar ve Ar-Ge teşvikleriyle bu oranın artırılması hedefleniyor.
