İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi (İSİG) verileri, 2013-2026 yılları arasında en az 852 çocuğun çalışırken yaşamını yitirdiğini ortaya koyarken, Kocaeli'nin Gebze ilçesinde yapılan Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) araştırması, çocukların uzun saatler çalıştırıldığını, iş kazaları geçirdiğini ve sistematik şiddete maruz bırakıldığını gösterdi. Türkiye'de çocuk işçiliği, önlenemeyen bir insanlık dramı olarak varlığını sürdürüyor.
İSİG Verileri: Bilinmeyen Çocuk Ölümleri
İSİG raporuna göre, 2013'ten 2026'nın başına kadar çalışma hayatında en az 852 çocuk hayatını kaybetti. Bu sayı, resmi kayıtlara yansımayan birçok vaka olduğu için gerçek rakamın daha yüksek olduğu tahmin ediliyor. Ölümlerin başlıca nedenleri arasında tarım işleri, inşaat, sanayi ve hizmet sektöründe meydana gelen iş kazaları yer alıyor. Çocuk işçiler, genellikle kayıtlı çalışmadıkları için denetim mekanizmalarının dışında kalıyor.
Gebze MESEM Araştırması: Şiddet ve Sömürü
Gebze'de faaliyet gösteren MESEM'lerde yapılan bir araştırma, çocukların günde 10-12 saat çalıştırıldığını, iş kazalarına sıkça maruz kaldığını ve ustalar tarafından sözlü ve fiziksel şiddete uğradığını ortaya koydu. Araştırmada, çocukların yüzde 70'inin asgari ücretin altında kazandığı, yüzde 40'ının ise iş kazası geçirdiği ancak bunun raporlanmadığı belirtildi. MESEM'ler, çıraklık eğitimi adı altında çocukları iş gücü piyasasına hazırlarken, denetim eksiklikleri nedeniyle sömürüye açık alanlar haline geliyor.
Çocuk İşçiliği Neden Artıyor?
Türkiye'de çocuk işçiliğinin temel nedeni yoksulluk. Aileler, geçim sıkıntısı nedeniyle çocuklarını çalıştırmak zorunda kalıyor. Ayrıca, eğitim sistemindeki yetersizlikler ve mesleki eğitim programlarının düşük standartları da çocukları iş hayatına itiyor. Son yıllarda Suriyeli mülteci çocukların da kaçak çalıştırılması sorunu derinleştiriyor. Türkiye'de kayıtlı çocuk işçi sayısı yaklaşık 720 bin olarak açıklanırken, sivil toplum kuruluşları gerçek sayının 2 milyona yakın olduğunu tahmin ediyor.
Denetim Eksikliği ve Hukuki Boşluklar
Çocuk işçiliğinin önlenmesi için çıkarılan yasalara rağmen, denetimler yetersiz kalıyor. İş müfettişlerinin sayısı, kayıt dışı işçiliğin önlenmesinde etkisiz kalıyor. Ayrıca, işverenlere verilen cezalar caydırıcı değil. Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'yi imzalayan Türkiye, çocuk işçiliğini bitirme sözü vermesine rağmen, bu konuda somut adımlar atmakta zorlanıyor.
Sonuç: Toplumun Tüm Kesimlerine Görev Düşüyor
Çocuk işçiliği, sadece bir iş gücü sorunu değil, aynı zamanda bir insan hakları ve eğitim krizidir. Sivil toplum kuruluşları, hükümete çağrıda bulunarak çocukların okula yönlendirilmesi, ailelere sosyal yardımların artırılması ve iş denetimlerinin sıkılaştırılması gerektiğini vurguluyor. Türkiye, geleceğini şekillendirecek çocuklarını korumak için acil önlemler almak zorunda. Bu sorunun üstesinden gelinmeden, iddia edilen kalkınma ve sosyal ilerleme hedeflerine ulaşılması mümkün görünmüyor.
