İran'ın yurtdışında dondurulmuş milyarlarca dolarlık varlığı, yıllardır süren uluslararası yaptırımlar nedeniyle kullanılamıyor. Güney Kore, Irak ve Lüksemburg gibi ülkelerdeki hesaplarda bekleyen bu fonlar, Tahran yönetimi için büyük bir koz olsa da, siyasi engeller ve güç mücadeleleri çözümü zorlaştırıyor. Son gelişmeler, bazı hesapların çözülmeye yaklaştığını gösteriyor.
Dondurulmuş fonların boyutu ve dağılımı
İran Merkez Bankası verilerine göre, yurtdışındaki dondurulmuş varlıkların toplamı 100 milyar doları buluyor. Bunun yaklaşık 60 milyar doları Çin, 10 milyar doları Güney Kore, 7 milyar doları Irak ve 6 milyar doları Lüksemburg'da tutuluyor. Ayrıca BAE, Hindistan, Japonya ve Türkiye'de de önemli miktarda İran varlığı bulunuyor.
Güney Kore'deki 10 milyar dolar: Kritik eşik
En somut gelişme, Güney Kore'de bloke olan 10 milyar dolarlık İran petrolden elde edilmiş fonla ilgili. ABD yaptırımları nedeniyle 2018'den beri dondurulan bu para, İran'ın Güney Kore'deki iki banka hesabında tutuluyor. Taraflar arasında süren müzakerelerde, fonun İran'ın gıda ve ilaç alımları için kullanılmasına izin verilmesi konusunda anlaşma sağlanmak üzere.
Irak ve Lüksemburg: Siyasi denklemler
Irak'taki 7 milyar dolar, İran'ın elektrik ve doğalgaz ihracatından kaynaklanan alacaklarından oluşuyor. ABD, fonların Irak üzerinden İran'a transferine sınırlı olarak izin verse de, uygulamada zorluklar yaşanıyor. Lüksemburg'daki 6 milyar dolar ise İran'ın tahvil ve bono yatırımlarından oluşuyor; bu varlıkların çözümü için AB ve ABD arasında görüşmeler devam ediyor.
ABD yaptırımları ve müzakerelerin seyri
ABD, İran'ın nükleer programı ve bölgesel faaliyetleri gerekçesiyle uyguladığı yaptırımları gevşetme konusunda isteksiz. Ancak Güney Kore ve Irak gibi ülkeler, fonların çözülmesi için ABD'ye baskı yapıyor. İran yönetimi ise bu varlıkları, enflasyon ve döviz sıkıntısı çeken ekonomisini canlandırmak için kullanmayı hedefliyor.
Ekonomik etkiler ve Türkiye'ye olası yansımaları
İran'ın dondurulmuş varlıklarının çözülmesi, bölge ekonomilerini de etkileyebilir. Uzmanlar, fonların ticaret ve yatırım için kullanılmasının, başta Türkiye olmak üzere komşu ülkelerdeki ticari akışı hızlandırabileceğini belirtiyor. Ayrıca İran'ın döviz rezervlerinin güçlenmesi, rialın değer kazanmasına ve enflasyonun kontrol altına alınmasına yardımcı olabilir.
İran'ın saklı servetinin gün yüzüne çıkması, yalnızca mali bir mesele değil, aynı zamanda küresel güç dengelerini etkileyen bir koz. Güney Kore ve Irak'taki gelişmeler önümüzdeki aylarda netleşirken, Tahran'ın elini güçlendirecek bu fonların nasıl kullanılacağı merakla bekleniyor.
