İran basını, ABD Başkanı Donald Trump'ın son günlerde gündeme getirdiği 'İran ile anlaşmaya varıldığı' iddialarını yalanladı. Tahran yönetiminin henüz hiçbir mutabakat metnini onaylamadığını belirten kaynaklar, sürecin devam ettiğini ancak nihai bir anlaşmanın bulunmadığını vurguladı. Bu açıklama, Trump'ın geçtiğimiz hafta yaptığı 'ABD ile İran arasında büyük bir anlaşmaya doğru ilerliyoruz' ifadelerinin ardından geldi.
Tahran'dan net mesaj
İran resmi haber ajansı IRNA'ya konuşan bir yetkili, 'ABD ile müzakereler sırasında bazı taslak metinler üzerinde çalışıldığı doğrudur ancak bunların hiçbiri İran tarafından kabul edilmiş değildir. Süreç devam ediyor ve şu an için resmi bir anlaşmadan söz etmek mümkün değildir' dedi. Yetkili, özellikle nükleer program ve yaptırımlar konusundaki farklılıkların hala devam ettiğini, bu nedenle acele karar alınmayacağını ifade etti.
Trump'ın açıklamalarına tepki
ABD Başkanı Donald Trump, 12 Nisan'da yaptığı bir açıklamada, 'İran ile çok iyi bir anlaşmaya doğru gidiyoruz. Bu herkes için kazan-kazan olacak' demişti. Ancak İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Hamid Rıza Nahtali, yaptığı yazılı açıklamada, 'Trump'ın açıklamaları gerçeği yansıtmamaktadır. Henüz bir anlaşma metni üzerinde mutabık kalınmamıştır' dedi. Nahtali, müzakerelerin İran'ın çıkarları doğrultusunda sürdüğünü ancak Washington'un tutumundan kaynaklanan bazı engellerin aşılması gerektiğini belirtti.
Müzakere süreci ve tarafların pozisyonu
2015'te imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı'ndan (KOEP) ABD'nin 2018'de çekilmesinin ardından ilişkiler gerilmişti. 2021'de başlayan Viyana müzakereleri ise kesintili olarak devam ediyor. İran, öncelikle ABD'nin tüm yaptırımları kaldırmasını şart koşarken, ABD yönetimi nükleer faaliyetlerin kısıtlanması konusunda ısrarcı. Uzmanlara göre Trump'ın anlaşma mesajı, seçim öncesi diplomatik bir başarı gösterme amacı taşıyor olabilir. Ancak Tahran, iç siyasetteki hassas dengeler nedeniyle acele etmek istemiyor.
İran basınındaki haberlerde, Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif'in de süreci yakından takip ettiği ancak henüz nihai bir adım atılmadığı vurgulanıyor. Öte yandan, ABD Dışişleri Bakanlığı'ndan konuya ilişkin henüz resmi bir yanıt gelmedi. Analistler, iki ülke arasındaki güven sorununun aşılamadığına dikkat çekerken, bu tür açıklamaların müzakerelerde pazarlık gücünü artırmaya yönelik olduğunu değerlendiriyor.
Bağımsız değerlendirme
İran'ın ABD ile anlaşma konusunda ihtiyatlı davranması, hem iç politikadaki muhalefeti yatıştırma hem de daha iyi şartlar elde etme stratejisinin bir parçası. Trump'ın ise diplomatik bir zafer kazanma arzusu anlaşılabilir olsa da, Tahran'ın kırmızı çizgileri ve bölgesel güç dengeleri, kolay bir anlaşmayı engelliyor. Önümüzdeki haftalarda taraflar arasında yeni bir tur müzakerelerin başlaması bekleniyor. Ancak bu süreçte her iki tarafın da kamuoyuna yönelik açıklamaları, müzakerelerin seyrini belirlemede kritik rol oynayacak.
