İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, ABD'nin 14 Haziran 2023 tarihinde varılan mutabakata uymadığını savunarak Washington yönetiminin son saldırılarının karşılıksız kalmayacağını söyledi. Garibabadi, Tahran'da düzenlediği basın toplantısında, ABD'nin mutabakatın ruhuna aykırı adımlar attığını ve bu durumun bölgesel istikrarı tehdit ettiğini ifade etti.
Mutabakatın ihlali iddiası
Garibabadi, 14 Haziran'da imzalanan anlaşmanın taraflar arasında güven artırıcı önlemler içerdiğini hatırlatarak, ABD'nin bu taahhütlere rağmen İran'a yönelik yeni yaptırımlar ve askeri hareketlilik başlattığını öne sürdü. İranlı diplomat, 'ABD, mutabakata uyacağını bildirmesine rağmen saldırgan tutumunu sürdürüyor. Bu tür eylemler cevapsız kalmayacaktır' dedi. Açıklamada, İran'ın meşru müdafaa hakkını kullanacağı ve uluslararası hukuk çerçevesinde gerekli adımları atacağı vurgulandı.
Ekonomik yansımalar
İran-ABD geriliminin yeniden alevlenmesi, küresel enerji piyasalarında hareketliliğe neden oldu. Brent petrol fiyatları, Garibabadi'nin açıklamalarının ardından yüzde 2'nin üzerinde yükselişle 85 dolar seviyesini aştı. Analistler, olası bir askeri çatışmanın İran'ın petrol ihracatını ciddi şekilde etkileyebileceğini ve küresel arz sıkıntısına yol açabileceğini belirtiyor. Öte yandan, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz kararları ve dolar endeksindeki dalgalanmalar da gelişmekte olan ülke para birimlerinde baskı yaratıyor. Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler, artan petrol fiyatlarından olumsuz etkilenirken, İran'ın ham petrol fiyatlarındaki yükselişten kısmen fayda sağlayabileceği değerlendiriliyor.
Bölgesel ve uluslararası bağlam
İran ile ABD arasındaki son gerginlik, iki ülkenin dolaylı müzakerelerinin durduğu bir döneme denk geliyor. Tahran, nükleer programı konusunda Batı ile anlaşmazlık yaşarken, Washington ise bölgedeki müttefiklerini koruma gerekçesiyle askeri varlığını artırıyor. Uzmanlar, Garibabadi'nin sert söyleminin İran'ın iç kamuoyuna yönelik bir mesaj olduğu kadar, uluslararası topluma da bir uyarı niteliği taşıdığını yorumluyor. İran'ın, Körfez'deki deniz güvenliği ve Hürmüz Boğazı'nın kontrolü gibi kozları kullanarak ABD'ye yanıt verebileceği ifade ediliyor. Bu durum, küresel tedarik zincirlerinde aksamalara neden olabilecek potansiyel bir krize işaret ediyor. Bölgedeki diğer aktörlerin tansiyonu düşürmek için devreye girmesi beklenirken, taraflar arasındaki güven eksikliği kısa vadede bir çözümü zorlaştırıyor.
