İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD Başkanı Donald Trump'ın 'İran ile nihai anlaşma aşamasına gelindiği' yönündeki açıklamalarına yanıt verdi. Bekayi, önümüzdeki günlerde ABD ile herhangi bir düzeyde müzakere toplantısı planlanmadığını belirterek, ABD'li temsilcilerin Katar'ın başkenti Doha'ya yapacağı ziyaretin resmi bir müzakere anlamına gelmediğini vurguladı. Tahran yönetimi, nükleer müzakerelerde henüz son aşamaya ulaşılmadığını, görüşmelerin devam ettiğini ancak henüz bir çerçeve anlaşmaya varılmadığını ifade etti.
Trump'ın 'tarih veren' açıklaması
ABD Başkanı Donald Trump, geçtiğimiz günlerde yaptığı bir açıklamada, İran ile nükleer anlaşma konusunda 'nihai aşamaya gelindiğini' ve yakın zamanda bir mutabakat sağlanabileceğini duyurmuştu. Trump, 'Müzakerecilerimiz çok iyi bir iş çıkarıyor. Umarım önümüzdeki birkaç hafta içinde bir anlaşmaya varabiliriz' ifadelerini kullanmıştı. Ancak İran tarafı bu iyimser tabloyu yalanlayarak, sürecin henüz resmi bir anlaşma aşamasına gelmediğini belirtti. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, 'ABD tarafı ile herhangi bir düzeyde toplantı planımız yoktur. Bu tür iddialar gerçeği yansıtmamaktadır' dedi.
Katar'ın arabuluculuk çabaları
İran ve ABD arasındaki nükleer müzakerelerde Katar'ın arabuluculuk rolü öne çıkıyor. ABD'li temsilcilerin Doha'ya yapacağı ziyaret, bu bağlamda değerlendiriliyor. Ancak İran, söz konusu ziyaretin resmi bir müzakere olmadığını, yalnızca istişare niteliği taşıdığını savunuyor. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Bekayi, 'Katar'daki temaslar, müzakerelerin seyri hakkında bilgi edinmeye yöneliktir. Taraflar arasında henüz bir anlaşma metni üzerinde uzlaşı sağlanmamıştır' ifadelerini kullandı. Katar, geçmişte de İran ve ABD arasında dolaylı görüşmelere ev sahipliği yapmıştı.
Nükleer dosyanın arka planı
ABD, 2018 yılında Trump yönetimi tarafından Kapsamlı Ortak Eylem Planı'ndan (KOEP) çekilmiş ve İran'a yönelik yaptırımları yeniden uygulamaya koymuştu. Biden yönetiminin ardından yeniden başlayan müzakereler, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini sınırlandırması ve yaptırımların kaldırılması çerçevesinde yürütülüyor. Ancak taraflar arasındaki temel anlaşmazlıklar, özellikle İran'ın füze programı ve bölgesel nüfuzu konularında sürüyor. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), İran'ın nükleer faaliyetlerini denetlemeye devam ederken, Tahran yönetimi bazı bölgelerdeki denetimleri sınırlandırmış durumda.
Washington ve Tahran arasındaki dolaylı görüşmelerde son dönemde ilerleme kaydedildiği yönünde haberler gelse de İran, 'anlaşmaya varıldı' yönündeki iddiaları kesin bir dille yalanlıyor. Uzmanlar, nükleer anlaşmanın yeniden tesis edilmesi için tarafların siyasi iradesinin yanı sıra, özellikle İran'ın iç siyasi dinamiklerinin de anlaşma sürecini etkileyebileceğine dikkat çekiyor. Bekayi'nin yalanlaması, önümüzdeki günlerde yapılacak olası bir zirve öncesinde Tahran'ın tavrını netleştirme çabası olarak yorumlanıyor.
İran'ın son açıklamaları, müzakere masasında elini güçlü tutma amacı taşıyor olabilir. Nükleer anlaşma konusu, uluslararası kamuoyunun yanı sıra bölgesel dengeler açısından da kritik bir öneme sahip. Taraflar arasındaki güven eksikliği, anlaşmanın sağlanmasını zorlaştıran temel etkenlerden biri olarak öne çıkıyor.
